Kısa tanım
MTBF arızalar arası ortalama süreyi, MTTR arıza sonrası ortalama onarım süresini ölçer; ikisi birlikte kullanılabilirliğin matematiğidir. Her iki metrik de güvenilirlik mühendisliğinin temel dilidir ve sistemin sahada ne kadar hazır bulunacağını öngörmeye yarar.
Ayrıntılı açıklama
MTBF, sistemin ne sıklıkla arızalandığını; MTTR, arızalanan sistemin göreve dönmesinin ne kadar sürdüğünü anlatır. Kullanılabilirlik bu iki değerin bileşkesidir: seyrek arızalanan ama yavaş onarılan bir sistem ile sık arızalanan ama hızla onarılan bir sistem, filoya çok farklı yükler bindirir. Metriklerin birlikte okunması bu yüzden zorunludur; tek başına hiçbiri sahadaki hazır bulunuşluğu anlatmaz.
Okuma anahtarı tanım disiplinidir: bir MTBF beyanı, hangi arıza tanımıyla ve hangi görev profiliyle ölçüldüğünü söylemedikçe kıyaslanamaz — "görev-kritik arıza" ile "her arıza" arasında katlar vardır. Aynı sistem, farklı sayım kurallarıyla bambaşka güvenilirlik tabloları üretebilir; bu, metriğin zaafı değil, şartname okuryazarlığının gereğidir.
Yüksek MTBF tek başına da yetmez: yedek parçası aylar süren sistemin kâğıt üstündeki güvenilirliği sahada erir. Güvenilirlik mühendisliği bu yüzden lojistik zincirle birlikte düşünülür; metrik, tedarik ve depo gerçekliğinden koparıldığında anlamını yitirir.
Türkiye bağlamı: Resmî ürün tanıtımlarında bu metriklerin telaffuzu, güvenilirlik mühendisliğinin sözleşme diline girdiğini gösterir.
Savunma sanayii bağlamı
MTBF ve MTTR, tedarik şartnamelerinin ve idame sözleşmelerinin pazarlık kalemleri arasındadır; kullanıcı ile yüklenici arasındaki beklenti, bu tür ölçülebilir tanımlar üzerinden kurulur. Portal bu metrikleri ürün sayfalarına taşımaz; kavramı, okurun şartname sorularını bilmesi için anlatır. Bir güvenilirlik iddiasıyla karşılaşan okur için ölçüt şudur: arıza tanımı, görev profili ve ölçüm koşulu açıklanmış mı? Açıklanmamışsa, sayı kıyasa değil ancak tanıtıma hizmet eder.