Savunma Atlas / Bilgi Katmanı

Sözlük

Savunma sanayii terminolojisi için sade ve kaynaklı tanımlar

567 yayımlanmış kayıt31 kaynak bağlantısı147.430 kelime

567

Başlangıç noktaları

Öne çıkan kayıtlar

Kaynak ve içerik derinliğine göre seçilmiş üç giriş noktası.

567 kayıt · filtre ve arama birlikte çalışır

AESA radar nedir?

AESA (Aktif Elektronik Taramalı Dizi), her biri bağımsız sinyal üretebilen çok sayıda küçük verici/alıcı modülünden oluşan radar mimarisidir. Terim, İ

AIP (Havadan Bağımsız Tahrik) nedir?

AIP, denizaltının şnorkel yapmadan (yüzeye yaklaşmadan) su altında kalabilme süresini uzatan tahrik teknolojisidir. Konvansiyonel denizaltılar batarya

AQAP nedir?

AQAP (Allied Quality Assurance Publications), NATO'nun savunma tedarikinde kullandığı kalite güvence standartları ailesidir. Müttefik ülkelerin askerî

AQAP-2110 nedir?

AQAP 2110, NATO'nun müttefik kalite güvence yayınları (AQAP) ailesinde yer alan ve tasarım, geliştirme ile üretim faaliyetlerini kapsayan sözleşmelerd

AS9100 nedir?

AS9100, havacılık, uzay ve savunma sektörlerine özgü kalite yönetim sistemi gereksinimlerini tanımlayan ve ISO 9001 temeli üzerine sektörel ek şartlar

Agregasyon riski nedir?

Agregasyon riski, tek tek zararsız görünen bilgilerin bir araya getirildiğinde hassas bir bütün oluşturması riskidir. Kavramın çıkış noktası, hassasiy

Aktif koruma sistemi nedir?

Aktif koruma sistemi, zırhlı araçlara yaklaşan tanksavar füzesi veya roket gibi tehditleri sensörlerle tespit edip bunları hedeften saptırarak ya da f

Aktif radar arayıcı başlık nedir?

Aktif radar arayıcı başlık, güdümlü bir mühimmatın burnuna yerleştirilmiş, kendi radar vericisi ve alıcısıyla hedefi bağımsız olarak arayıp izleyebile

Aktif sonar nedir?

Aktif sonar, suya ses darbeleri gönderip hedeften yansıyan yankıları alarak sualtı ve su üstü cisimlerinin yönünü ve uzaklığını belirleyen akustik alg

Akıllı mühimmat nedir?

Akıllı mühimmat, üzerindeki güdüm, seyrüsefer ve karar verme bileşenleri sayesinde bırakıldıktan veya atıldıktan sonra hedefe yönelme yeteneğine sahip

Akışkan Şekillendirme (Flowforming)

Akışkan şekillendirme (flowforming); dönen silindirik bir ön şekli makaralarla inceltip uzatarak dikişsiz, yüksek mukavemetli gövde üreten imalat yönt

Alan hava savunması nedir?

Alan hava savunması, tek bir tesisin değil geniş bir coğrafi bölgenin — şehirler, sanayi havzaları, birlik yığınakları veya deniz görev grubunun bütün

Aldatma karıştırması nedir?

Aldatma karıştırması, hedef alıcıya gürültüyle bastırmak yerine gerçeğe benzeyen sahte sinyaller göndererek onu yanlış bilgiyle besleyen elektronik ta

Alt sistem nedir?

Alt sistem, daha büyük bir sistem içinde belirli bir işlevi yerine getiren ve tanımlı arayüzlerle diğer unsurlara bağlanan yapı veya işlev grubudur. B

Alt yüklenici nedir?

Alt yüklenici, bir savunma projesinde ana yüklenicinin altında belirli bir sistem, alt sistem veya iş paketini geliştiren firmadır. Savunma projelerin

Alçak dünya yörüngesi nedir?

Alçak dünya yörüngesi, Dünya yüzeyine görece yakın irtifalarda bulunan ve uyduların gezegen çevresindeki bir turunu kısa sürede tamamladığı yörünge ku

Alçak irtifa hava savunma nedir?

Alçak irtifa hava savunma, alçaktan uçan uçak, helikopter, insansız hava aracı ve seyir füzesi gibi tehditlere karşı birliklerin ve kritik tesislerin

Alüminyum zırh alaşımı nedir?

Alüminyum zırh alaşımı, hafif zırhlı araç gövdelerinde yapısal taşıyıcılık ile balistik koruma işlevini bir arada sağlamak üzere geliştirilen, kaynakl

Alıcı hassasiyeti nedir?

Alıcı hassasiyeti, bir radar ya da haberleşme alıcısının güvenilir biçimde işleyebildiği en zayıf sinyal düzeyini ifade eden temel performans ölçütüdü

Amfibi harekât nedir?

Amfibi harekât, denizden karaya kuvvet aktarımını amaçlayan; deniz, kara ve hava unsurlarının tek bir plan altında bütünleştirildiği müşterek harekât

Amfibi hücum gemisi nedir?

Amfibi hücum gemisi, deniz piyadesi birliklerini, araçlarını ve hava unsurlarını taşıyarak kıyıya kuvvet aktarması yapabilen büyük tonajlı amfibi hare

Amfibi tahrik sistemi nedir?

Amfibi tahrik sistemi, kara araçlarının suda yüzebilmesini ve su içinde ilerleyip manevra yapabilmesini sağlayan yüzdürme, sevk ve yönlendirme düzenek

Ana muharebe tankı nedir?

Ana muharebe tankı, ateş gücü, zırh koruması ve hareket kabiliyetini tek gövdede dengeleyen, kara harekâtının temel taarruz ve savunma unsuru olan pal

Ana yüklenici nedir?

Ana yüklenici, bir savunma projesini bütünsel olarak yöneten ve nihai sistemden sorumlu olan firmadır. Savunma projeleri çok katmanlıdır. Bir ana yükl

Ana yüklenici-alt yüklenici ilişkisi nedir?

Ana yüklenici alt yüklenici ilişkisi, bir savunma projesinde sözleşmenin bütününden tedarik makamına karşı sorumlu olan ana yüklenici ile ona alt sist

Anten kazancı nedir?

Anten kazancı, bir antenin enerjiyi belirli bir yönde yoğunlaştırma yeteneğinin, her yöne eşit ışıyan kuramsal bir antene göre oranını ifade eden teme

Anti-jam GPS nedir?

Anti jam GPS, uydu seyrüsefer alıcılarının kasıtlı karıştırma (jamming) ve aldatma (spoofing) girişimlerine karşı çalışmaya devam edebilmesini sağlaya

Ar-Ge merkezi nedir?

Ar Ge merkezi, bir işletmenin organizasyonu içinde ayrı bir birim olarak yapılandırılan ve araştırma geliştirme faaliyetlerine odaklanan kurumsal yapı

Ar-Ge yoğunluğu nedir?

Ar Ge yoğunluğu, bir şirketin, sektörün veya ülkenin araştırma geliştirme harcamalarının toplam ciroya ya da millî gelire oranını ifade eden gösterged

Arama radarı nedir?

Arama radarı, belirli bir hava veya deniz hacmini düzenli aralıklarla tarayarak yeni hedefleri tespit etmeyi ve bunların ilk iz bilgilerini üretmeyi a

Aramid elyaf nedir?

Aramid elyaf, aromatik poliamid polimerlerinden üretilen; yüksek çekme mukavemeti, tokluk ve ısıl kararlılık özellikleriyle balistik koruma ve hafif y

Arazi referanslı seyrüsefer nedir?

Arazi referanslı seyrüsefer, bir hava platformunun altından geçtiği arazinin yükseklik profilini ölçüp bunu hafızasındaki sayısal arazi haritasıyla ka

Araştırma gemisi nedir?

Araştırma gemisi, deniz bilimleri, hidrografi, oşinografi ve deniz dibi haritalaması gibi bilimsel ve teknik veri toplama görevleri için özel donanıml

Askerî fabrika nedir?

Askerî fabrika, savunma ihtiyaçları için üretim, bakım, yenileştirme veya teknik destek sağlayan ve askerî idareye bağlı çalışan sanayi tesisidir. Öze

Askerî tersane nedir?

Askerî tersane, deniz kuvvetleri platformlarının inşa, bakım, onarım, modernizasyon ve teknik destek faaliyetlerini yürüten kamuya bağlı denizcilik te

Ataletsel seyrüsefer (INS) nedir?

Ataletsel seyrüsefer sistemi (INS), dış sinyale bağımlı olmadan ivme ve dönü ölçümleriyle konum yönelim belirleyen seyrüsefer teknolojisidir. Sistem,

Ateş destek koordinasyonu nedir?

Ateş destek koordinasyonu; topçu, havan, hava ve deniz ateş desteğinin, manevra birliklerinin planı, hava sahası kullanımı ve emniyet kurallarıyla uyu

Atış idare sistemi nedir?

Atış idare sistemi, bir silahın hedefe isabetli atış yapabilmesi için hedef verilerini ölçen, balistik hesapları yapan ve silahı doğru yönelime getire

Atış kontrol radarı nedir?

Atış kontrol radarı, seçilmiş bir hedefi yüksek hassasiyetle izleyerek silah sistemine atış çözümü üreten ve gerektiğinde mühimmatı hedefe yönlendiren

Atış kontrol sistemi nedir?

Atış kontrol sistemi, bir silahın hedefe yöneltilmesini sağlayan sensör hesaplama kontrol bütünüdür. Amaç, nişancının sezgisine bırakılamayacak kadar

Aviyonik modernizasyonu nedir?

Aviyonik modernizasyonu, hizmetteki bir hava platformunun seyrüsefer, haberleşme, görev bilgisayarı, kokpit göstergeleri ve sensör sistemlerinin, gövd

Aviyonik nedir?

Aviyonik, hava araçlarında kullanılan elektronik sistemlerin genel adıdır: uçuş kontrol, seyrüsefer, haberleşme, görev bilgisayarı ve gösterge sisteml

Azami Kalkış Ağırlığı (MTOW)

MTOW (azami kalkış ağırlığı); hava aracının kalkışta izinli en yüksek toplam ağırlığıdır. Gövde, yakıt ve faydalı yükün toplamına konan bu sınır, tasa

Ağır torpido nedir?

Ağır torpido, denizaltıların ana silahı olarak tasarlanan, büyük çaplı, hem su üstü gemilerine hem de diğer denizaltılara karşı kullanılabilen güdümlü

Bakiye sipariş (backlog) nedir?

Bakiye sipariş (backlog), bir şirketin imzalanmış ancak henüz teslim edilmemiş sözleşmelerinin toplam değeridir. Gelecekte yapılacak işin büyüklüğünü

Balistik füze nedir?

Balistik füze, uçuşunun büyük bölümünü motorsuz olarak balistik bir yörüngede tamamlayan, roket motoruyla fırlatılan güdümlü mühimmat sınıfıdır. Adını

Balistik füze savunması nedir?

Balistik füze savunması, balistik yörünge izleyen füze tehditlerinin tespit edilmesi, izlenmesi, sınıflandırılması ve uçuşun uygun safhasında önlenmes

Balistik seramik nedir?

Balistik seramik, yüksek sertlikteki teknik seramiklerin balistik koruma amacıyla zırh sistemlerinde ön yüz malzemesi olarak kullanılmasını ifade eden

Balistik test poligonu nedir?

Balistik test poligonu; silah, mühimmat ve koruyucu malzemelerin atış koşullarında denenmesi için özel olarak düzenlenmiş, ölçüm altyapısıyla donatılm

Baraj karıştırma nedir?

Baraj karıştırma, karıştırıcı enerjisinin geniş bir frekans bandına aynı anda yayıldığı elektronik taarruz tekniğidir. Amaç, bant içinde çalışan tüm a

Beyond visual range kavramı nedir?

Beyond visual range (BVR), Türkçede görüş ötesi olarak ifade edilen ve hava muharebesinde hedefin pilot tarafından gözle görülemeyeceği mesafelerden t

Beş eksen CNC işleme nedir?

Beş eksen CNC işleme, kesici takımın parçaya göre üç doğrusal ve iki dönel eksende eş zamanlı hareket ettirilebildiği bilgisayar kontrollü talaşlı ima

Bileşen nedir?

Bileşen, bir alt sistemin içinde yer alan en küçük teknik parça düzeyidir: elektronik kart, konektör, lens, sensör çipi gibi ögeler bu düzeyde ele alı

Bilgi harekâtı nedir?

Bilgi harekâtı, karar vericilerin ve hedef kitlelerin bilgi ortamındaki algı, karar ve davranışlarını etkilemek, dost bilgi ortamını korumak amacıyla

Bilgisayarla görü nedir?

Bilgisayarla görü, sayısal görüntü ve video verisinden anlamlı bilgi çıkarmayı; nesneleri algılama, sınıflandırma, izleme ve sahneyi yorumlama gibi gö

Birlikte çalışabilirlik nedir?

Birlikte çalışabilirlik, farklı birliklerin, kuvvetlerin veya müttefik ülkelerin sistemlerinin ve usullerinin, ortak bir görevi etkin biçimde icra ede

Blok Yükseltme

Blok yükseltme; bir platformun donanım yazılım paketinin planlı sürümlerle yenilenmesidir. Her blok, birlikte doğrulanmış bir konfigürasyondur: pakett

Blok inşa yöntemi nedir?

Blok inşa yöntemi, bir geminin gövdesinin önceden imal edilen büyük yapısal bölümler (bloklar) hâlinde ayrı ayrı üretilip daha sonra birleştirilmesine

Blokzincir (tedarik zinciri) nedir?

Blokzincir, işlemlerin kriptografik olarak birbirine bağlı bloklar hâlinde, dağıtık bir kayıt defterinde değiştirilemez biçimde tutulmasını sağlayan t

Bulut bilişim (savunma) nedir?

Savunma bağlamında bulut bilişim; hesaplama, depolama ve yazılım hizmetlerinin merkezî veri merkezlerinden ağ üzerinden, ölçeklenebilir ve talebe göre

Burulma çubuğu süspansiyon nedir?

Burulma çubuğu süspansiyon, yol tekerleğine gelen darbeleri gövde tabanı boyunca uzanan çelik bir çubuğun kendi ekseni etrafında burulmasıyla yaylandı

Büyük veri analitiği (savunma) nedir?

Büyük veri analitiği, savunma bağlamında sensörlerden, platformlardan, lojistik sistemlerden ve açık kaynaklardan akan çok büyük hacimli, çeşitli ve h

C4ISR nedir?

C4ISR; Komuta (Command), Kontrol (Control), Haberleşme (Communications), Bilgisayar (Computers), İstihbarat (Intelligence), Gözetleme (Surveillance) v

CNC İşleme

CNC işleme; bilgisayar kontrollü talaşlı imalattır. Kesici takım sayısal komutlarla yönlendirilir; savunma kalitesinde tekrarlanabilirliğin atölye dil

CODAD tahrik nedir?

CODAD tahrik (Combined Diesel and Diesel), bir savaş gemisinde tahrik gücünün yalnızca dizel motorlardan sağlandığı ve birden fazla dizel motorun orta

CODAG tahrik nedir?

CODAG tahrik (Combined Diesel and Gas), bir savaş gemisinde dizel motorlar ile gaz türbininin aynı tahrik zincirinde birleştirildiği ve yüksek güç ger

Chaff nedir?

Chaff, radar sinyallerini güçlü biçimde yansıtan çok sayıda ince metalik veya metal kaplı elyaf şeridin havaya bırakılmasıyla oluşturulan pasif radar

DO-178C nedir?

DO 178C, hava araçlarında kullanılan yazılımların geliştirilmesi ve doğrulanmasına ilişkin uluslararası kabul görmüş rehber dokümandır. Uçuşa elverişl

DRFM nedir?

DRFM (sayısal radyo frekans hafızası), alınan radar sinyalini sayısallaştırıp hafızada tutan ve istenen değişikliklerle yeniden yayınlayabilen elektro

Darbe-Doppler radar nedir?

Darbe Doppler radar, darbeli çalışma ile Doppler frekans analizini birleştirerek hedefin hem uzaklığını hem de radyal hızını ölçebilen ve hareketli he

Dekoy (Sahte Hedef)

Dekoy (sahte hedef); düşman sensörünü gerçek platformdan koparıp kendine kilitlemek için tasarlanmış aldatma aracıdır. Çekilen, atılan veya sabit türl

Delici harp başlığı kavramı nedir?

Delici harp başlığı kavramı, etkisini hedefin koruyucu katmanını (beton, toprak örtüsü veya zırh) geçtikten sonra iç hacimde göstermek üzere tasarlana

Deniz karakol uçağı nedir?

Deniz karakol uçağı, geniş deniz alanlarını uzun süre havada kalarak gözetleyen; suüstü ve sualtı hedeflerini tespit, teşhis ve gerektiğinde angaje et

Deniz kontrolü nedir?

Deniz kontrolü, belirli bir deniz alanının belirli bir süre boyunca dost unsurlarca serbestçe kullanılabilmesini ve hasım unsurların bu alanı kullanma

Deniz mayını nedir?

Deniz mayını, su üstü gemilerine ve denizaltılara karşı kullanılmak üzere denize bırakılan, hedefin temas etmesi ya da yakınlık etkisiyle tetiklenerek

Denizaltı nedir?

Denizaltı, su altında seyredebilen, gizliliği ana harekât avantajı olarak kullanan sevk ve silah sistemleriyle donatılmış deniz platformudur. Su üstü

Denizaltı savunma harbi helikopteri nedir?

Denizaltı savunma harbi helikopteri, denizaltıların tespiti, takibi, teşhisi ve gerektiğinde etkisiz hâle getirilmesi amacıyla özel görev sistemleriyl

Denizaltı savunma harbi nedir?

Denizaltı savunma harbi (DSH), hasım denizaltılarının tespit edilmesi, tasnif edilmesi, takip edilmesi ve gerektiğinde etkisiz hâle getirilmesine yöne

Denize Dayanıklılık (Seakeeping)

Denize dayanıklılık (seakeeping), bir geminin dalgalı deniz koşullarında görev yapabilme kabiliyetidir. Silah atışı, helikopter operasyonu ve müretteb

Denize indirme nedir?

Denize indirme, inşası belirli bir olgunluğa ulaşan gemi gövdesinin ilk kez suyla buluşturulduğu, mühendislik ve tören boyutları olan gemi inşa kilome

Deplasman nedir?

Deplasman, bir geminin taşırdığı su ağırlığı üzerinden ifade edilen büyüklüğüdür; gemi ölçeğinin standart göstergesidir. Ölçünün mantığı yalın bir fiz

Depo seviyesi bakım nedir?

Depo seviyesi bakım, kademeli bakım anlayışında en kapsamlı bakım katmanını ifade eder; birlik ve ara kademelerin imkânlarını aşan söküm, yenileme ve

Derin öğrenme nedir?

Derin öğrenme, çok katmanlı yapay sinir ağlarını kullanarak ham veriden hiyerarşik özellik temsilleri öğrenen ve karmaşık örüntü tanıma görevlerinde y

Değişken derinlikli sonar nedir?

Değişken derinlikli sonar, bir kablo ile geminin arkasından çekilen ve çalışma derinliği ayarlanabilen bir taşıyıcı gövde içindeki sonar dizisinden ol

Dijital ikiz nedir?

Dijital ikiz, fiziksel bir ürünün, sistemin veya sürecin; gerçek dünyadan toplanan verilerle sürekli güncellenen ve onun davranışını sayısal ortamda t

Dikey Fırlatma Sistemi (VLS)

VLS; füzelerin gemi gövdesine gömülü hücrelerden dikey fırlatılmasıdır — mekanik yöneltme olmadan her yöne, hızlı salvo imkânı verir. Klasik fırlatma

Dizel tank motoru nedir?

Dizel tank motoru, ana muharebe tankları ve diğer ağır zırhlı araçları tahrik etmek üzere tasarlanmış, sıkıştırma ateşlemeli, yüksek güç yoğunluklu iç

Dizel-Elektrik Tahrik

Dizel elektrik tahrik, dizel motorların pervaneyi doğrudan döndürmediği; motorların bir jeneratörü, jeneratörün ürettiği elektriğin ise pervaneye bağl

Donanım döngüsünde simülasyon (HIL) nedir?

Donanım döngüsünde simülasyon (hardware in the loop, HIL), gerçek bir donanım biriminin, çalışacağı fiziksel ortamın matematiksel modeliyle gerçek zam

Doppler kayması nedir?

Doppler kayması, bir dalga kaynağı ile gözlemci arasındaki göreli hareket nedeniyle dalganın algılanan frekansında ortaya çıkan değişimdir; radar ve s

Duman perdesi sistemi nedir?

Duman perdesi sistemi, bir platformu veya birliği düşman gözetlemesinden ve güdümlü tehditlerden gizlemek amacıyla görüş hattını kapatan duman ya da a

Durumsal farkındalık nedir?

Durumsal farkındalık, karar vericinin içinde bulunduğu ortamı, gelişmeleri ve olası sonuçları doğru biçimde anlayabilme durumudur; karar kalitesinin b

Duyarsız mühimmat nedir?

Duyarsız mühimmat (insensitive munitions), beklenmedik dış etkilere — ısı, darbe, yangın — karşı istenmeyen reaksiyon riski azaltılmış mühimmattır. Ka

Döküm ve Dövme

Döküm, eritilmiş metalin kalıba dökülerek katılaştırılmasıdır; dövme ise metalin basınç altında şekillendirilerek iç yapısının sıkılaştırılmasıdır — k

Döner kanatlı İHA nedir?

Döner kanatlı İHA, taşıma kuvvetini bir veya birden fazla rotorun dönen palleriyle üreten insansız hava aracı mimarisidir. Dikey kalkış iniş yapabilme

Düşük görünürlük (stealth) nedir?

Düşük görünürlük (stealth), bir platformun radar, kızılötesi, akustik, görsel ve elektromanyetik yayın izlerinin tasarım yoluyla azaltılarak algılayıc

Düşük oranlı ilk üretim nedir?

Düşük oranlı ilk üretim, bir savunma sisteminin tam oranlı seri üretime geçmeden önce sınırlı adetlerde ve düşük tempoda üretildiği; üretim süreçlerin

EMI / EMC (Elektromanyetik Girişim ve Uyumluluk)

EMI (elektromanyetik girişim), istenmeyen elektromanyetik yayın ve etkilenmedir; EMC (elektromanyetik uyumluluk) ise sistemin hem yaymadan hem etkilen

EMI/EMC testi nedir?

EMI/EMC testi, bir elektronik cihazın çevresine yaydığı elektromanyetik girişimin (EMI) sınırlar içinde kaldığını ve dış elektromanyetik ortamdan etki

EYDEP nedir?

EYDEP (Endüstriyel Yetkinlik Değerlendirme ve Destekleme Programı), savunma sanayiindeki firmaların yetkinliklerinin değerlendirildiği ve desteklendiğ

Ekonomik Ömür

Ekonomik ömür; bir sistemin işletme bakım maliyetinin, sağladığı faydaya göre savunulabilir kaldığı süredir. Teknik ömürden — yani fiziken çalışabilir

Elektrik tahrikli gemi nedir?

Elektrik tahrikli gemi, pervane şaftlarının doğrudan içten yanmalı makinelere değil elektrik motorlarına bağlandığı; ana makinelerin ise jeneratör ola

Elektrikli taksi sistemi nedir?

Elektrikli taksi sistemi, uçağın yerde ana motorlarını çalıştırmadan, iniş takımı tekerleklerine yerleştirilen elektrik motorlarıyla kendi gücüyle har

Elektro-optik hedefleme podu nedir?

Elektro optik hedefleme podu, hava platformlarının gövdesine harici olarak takılan; termal kamera, gündüz kamerası, lazer mesafe ölçer ve lazer hedef

Elektro-optik sistem nedir?

Elektro optik sistemler; kamera, termal görüntüleme, lazer ve görüntü işleme teknolojilerini kullanarak görüntüleme, tespit ve gözetleme sağlayan sens

Elektromanyetik fırlatıcı kavramı nedir?

Elektromanyetik fırlatıcı, barut veya kimyasal itki yerine elektrik enerjisiyle üretilen manyetik alan kuvvetlerini kullanarak bir mermiyi ya da yükü

Elektronik destek nedir?

Elektronik destek, ortamdaki elektromanyetik yayınların pasif olarak aranması, kesilmesi, yön bulunması ve tanımlanması yoluyla anlık tehdit farkındal

Elektronik harp harekâtı nedir?

Elektronik harp harekâtı, elektromanyetik spektrumun dost unsurlarca etkin kullanılmasını sağlamak ve hasmın spektrum kullanımını engellemek amacıyla

Elektronik harp nedir?

Elektronik harp, elektromanyetik spektrumun savunma bağlamında algılama, korunma ve üstünlük sağlama amaçlarıyla yönetilmesini ifade eden geniş bir di

Elektronik istihbarat (ELINT) nedir?

Elektronik istihbarat (ELINT), muhabere amaçlı olmayan elektromanyetik yayınların — başta radar sinyalleri olmak üzere — toplanması, kaydedilmesi ve a

Elektronik korunma nedir?

Elektronik korunma, dost sistemlerin karşı tarafın elektronik taarruzuna ve elektromanyetik istihbarat toplama çabalarına rağmen işlevlerini sürdürebi

Elektronik taarruz nedir?

Elektronik taarruz, karşı tarafın radar, haberleşme ve diğer elektromanyetik sistemlerinin etkinliğini azaltmak veya engellemek amacıyla elektromanyet

Elyaf sarma nedir?

Elyaf sarma, reçineyle ıslatılmış sürekli elyaf demetlerinin dönen bir mandrel üzerine kontrollü açılarla sarılmasıyla eksenel simetrik kompozit yapıl

Emniyetli imha nedir?

Emniyetli imha, kullanım ömrü dolan veya ihtiyaç fazlası hâle gelen gizlilik dereceli belge, veri ortamı, malzeme ve mühimmatın; bilgi sızmasına, çevr

Enerji Depolama (Askerî)

Askerî enerji depolama; batarya ve süperkapasitör teknolojilerinin şok, sıcaklık ve güvenlik gereksinimleri doğrultusunda sertleştirilmiş hâlidir. Kat

Entegre Lojistik Destek (ILS)

Entegre lojistik destek (ILS); yedek parça, eğitim, doküman, test ekipmanı ve bakım altyapısının, sistem tasarımıyla birlikte planlanmasıdır. Yaklaşım

Entegre lojistik destek nedir?

Entegre lojistik destek (ELD), bir savunma sisteminin ömür devri boyunca göreve hazır tutulması için gereken tüm destek unsurlarının, tasarım safhasın

Envanterden çıkarma nedir?

Envanterden çıkarma, bir silah sistemi veya platformun aktif hizmetten resmî kararla alınarak kuvvet envanterinden düşülmesi ve elden çıkarma sürecine

Ereksiyon-muayene-test (deniz inşa) nedir?

Ereksiyon muayene test, askerî gemi inşasında önceden imal edilen blokların kızakta veya havuzda birleştirilmesi (ereksiyon), her aşamada yapılan boyu

Erken ihbar ve kontrol uçağı nedir?

Erken ihbar ve kontrol uçağı (HİK/AEW&C), üzerinde taşıdığı güçlü radar ve komuta sistemleriyle hava sahasını yüksekten gözetleyen, tespit ettiği hede

Erken ikaz radarı nedir?

Erken ikaz radarı, hava ve füze tehditlerini savunulan bölgeden mümkün olan en uzak noktada tespit ederek komuta kademesine tepki süresi kazandırmayı

Eğitim uçağı nedir?

Eğitim uçağı, pilot adaylarının temel uçuş becerilerinden ileri muharebe hazırlığına kadar uzanan eğitim aşamalarında kullanılmak üzere tasarlanmış, g

FAT / SAT (Fabrika ve Saha Kabul Testleri)

FAT (Fabrika Kabul Testi), ürünün üretici tesisinde şartnameye göre denenmesidir; SAT (Saha Kabul Testi) ise aynı doğrulamanın kullanıcı sahasında, ge

FLIR nedir?

FLIR (ileriye bakan kızılötesi), bir platformun ilerleme yönündeki sahneyi kızılötesi bölgede görüntüleyen termal görüntüleme sistemlerini tanımlayan

FMS (Yabancı Askerî Satış)

FMS (Yabancı Askerî Satış), ABD'nin devletten devlete satış mekanizmasıdır. Alıcı ülke, tedariki ABD hükûmeti üzerinden yürütür ve süreç boyunca ABD m

FPGA (Alanda Programlanabilir Kapı Dizisi)

FPGA (Alanda Programlanabilir Kapı Dizisi); devre davranışı sahada yeniden programlanabilen yongadır. Radar sinyal işleme ve elektronik harp gibi düşü

Fabrika seviyesi bakım nedir?

Fabrika seviyesi bakım, bir sistemin veya ana bileşeninin üretici ya da üretici yeterliliğine sahip tesis imkânlarıyla yapılan en üst düzey bakım, ona

Faydalı Yük

Faydalı yük; bir platformun görevi için taşıdığı sensör, mühimmat veya karadaki karşılığıyla "iş yapan" kütledir. Platformun geri kalan her kilosu, bu

Faydalı yük (uydu) nedir?

Faydalı yük, bir uydunun asıl görevini yerine getiren ekipman bütünüdür; haberleşme aktarıcıları, görüntüleme kameraları, radar veya bilimsel algılayı

Faz dizinli anten nedir?

Faz dizinli anten, çok sayıda küçük ışıma elemanının düzenli bir geometriyle dizilmesinden oluşan ve her elemana uygulanan sinyalin fazı ayrı ayrı den

Fiber optik cayro nedir?

Fiber optik cayro (FOG), sarılmış bir fiber optik bobin içinde zıt yönlerde ilerleyen ışık demetleri arasındaki faz farkını ölçerek dönüş hızını belir

Filo yönetimi nedir?

Filo yönetimi, aynı türden veya benzer görevli platformlardan oluşan bir envanterin; kullanım, bakım, modernizasyon ve hizmetten çıkarma süreçlerinin

Fire-and-forget kavramı nedir?

Fire and forget, Türkçede at unut olarak da bilinen ve mühimmatın ateşlendikten sonra atıcıdan herhangi bir güncelleme ya da yönlendirme almadan hedef

Flare nedir?

Flare, kızılötesi güdümlü tehditleri yanıltmak amacıyla platformdan fırlatılan ve yoğun ısı yayan piroteknik karşı tedbir mühimmatıdır. Amaç, arayıcı

Frekans atlamalı haberleşme nedir?

Frekans atlamalı haberleşme, verici ile alıcının önceden belirlenmiş sözde rastgele bir düzene göre taşıyıcı frekansını sürekli değiştirerek iletişim

Füze yaklaşma ikaz sistemi nedir?

Füze yaklaşma ikaz sistemi, bir platforma doğru gelen güdümlü mermileri fırlatma veya uçuş evresinde algılayarak mürettebatı uyaran ve karşı tedbirler

Fırkateyn nedir?

Fırkateyn, korvetten büyük, çok görevli ana muharip gemi sınıfıdır. Modern donanmaların suüstü kuvvet yapısında bu sınıf, tek gövdede birden fazla har

Fırlatma Aracı

Fırlatma aracı; faydalı yükü yörünge hızına ulaştıran roket sistemidir. Uzaya erişimin dar boğazı ve egemenlik eşiği olarak kabul edilir: uydu üretebi

G2G (Devletten Devlete Satış)

G2G (devletten devlete satış), alıcı devletin tek tek firmalarla değil doğrudan satıcı devletle sözleşme yaptığı savunma tedarik ve ihracat modelidir.

GNSS nedir?

GNSS (Global Navigation Satellite System — Küresel Uydu Seyrüsefer Sistemi), yörüngedeki uydu takımyıldızları aracılığıyla dünya genelinde konum, hız

GPS bağımsız seyrüsefer nedir?

GPS bağımsız seyrüsefer, uydu seyrüsefer sinyallerinin karıştırıldığı, aldatıldığı veya hiç alınamadığı ortamlarda bir platformun konum, yönelim ve hı

GaAs teknolojisi nedir?

GaAs teknolojisi, galyum arsenit bileşik yarı iletkeni üzerine kurulu mikrodalga tümdevre (MMIC) ve transistör üretim teknolojisidir. Yüksek frekansla

GaN (Galyum Nitrür) Teknolojisi

GaN (galyum nitrür), yüksek güç yoğunluğu ve verimle çalışan RF katları sağlayan bir yarı iletken malzeme sınıfıdır; AESA radarların gönderme alma mod

GaN verici modülü nedir?

GaN verici modülü, galyum nitrür (GaN) yarı iletken teknolojisiyle üretilmiş güç yükselteçlerini barındıran, radar ve elektronik harp sistemlerinde mi

Garanti dönemi yönetimi nedir?

Garanti dönemi yönetimi, bir savunma sisteminin tesliminden sonra sözleşmeyle tanımlanan süre boyunca ortaya çıkan arıza ve uygunsuzlukların yüklenici

Gaz Türbini (Deniz Tahriki)

Gaz türbini (deniz tahriki), yüksek güç yoğunluğuyla gemilere sprint hızı kazandıran tahrik sınıfıdır; muharip gemilerde çoğunlukla dizelle birlikte m

Gaz türbini (deniz) nedir?

Deniz gaz türbini, çoğunlukla havacılık kökenli türbin teknolojisinin gemi sevkine uyarlanmasıyla elde edilen; küçük hacim ve ağırlıktan yüksek güç ür

Gece görüş dürbünü nedir?

Gece görüş dürbünü, ay ve yıldız ışığı gibi çok zayıf ortam ışığını elektronik olarak yükselterek karanlıkta görmeyi mümkün kılan, genellikle kaska ve

Gemisavar füze nedir?

Gemisavar füze, en genel düzeyde deniz platformlarına yönelik görev tanımlı füze ailesidir; sınıfın adı, hedef kümesini ve görev alanını tarif eder. F

Genel maksat helikopteri nedir?

Genel maksat helikopteri, personel taşıma, yük nakli, arama kurtarma ve tahliye gibi çok çeşitli görevleri tek gövdeyle yerine getirebilen, esnek yapı

Gereksinim Yönetimi

Gereksinim yönetimi; ihtiyacın ölçülebilir, test edilebilir ve izlenebilir maddelere çevrilip proje boyunca canlı tutulması disiplinidir. Kayıp gereks

Gerçek zamanlı işletim sistemi (RTOS) nedir?

Gerçek zamanlı işletim sistemi (RTOS), görevlerin yalnızca doğru sonuç üretmesini değil, bu sonucu önceden belirlenmiş zaman sınırları içinde üretmesi

Girişim sermayesi (savunma) nedir?

Savunma alanında girişim sermayesi, erken aşamadaki savunma ve çift kullanımlı teknoloji şirketlerine hisse karşılığı finansman sağlayan yatırım model

Gizlilik dereceli bilgi nedir?

Gizlilik dereceli bilgi, yetkisiz kişilerce öğrenilmesi hâlinde millî güvenliğe, kurumlara veya kişilere zarar verebilecek nitelikte olduğu değerlendi

Gölge bölgesi (radar) nedir?

Gölge bölgesi, bir radarın fiziksel engeller, arazi yapısı veya yer küresinin eğriliği nedeniyle elektromanyetik enerjiyle aydınlatamadığı, dolayısıyl

Gömülü yazılım nedir?

Gömülü yazılım, belirli bir donanım üzerinde, belirli bir işlevi yerine getirmek amacıyla geliştirilen ve genellikle o donanımla bütünleşik olarak çal

Görev Bilgisayarı

Görev bilgisayarı; platformun sensör, silah ve haberleşme katmanlarını tek karar omurgasında birleştiren merkez işlemcidir — yaygın "beyin" benzetmesi

Görev Profili

Görev profili; platformun tipik bir görevde yaşadığı yük hız irtifa/derinlik süre örüntüsüdür. "Ne kadar taşır" sorusunun dürüst hâli, "hangi profilde

Görev planlama sistemi nedir?

Görev planlama sistemi, bir hava aracı veya insansız platformun görevine ilişkin rota, yakıt, yük, haberleşme ve tehdit bilgilerinin uçuş öncesinde ha

Görüntü eşlemeli güdüm nedir?

Görüntü eşlemeli güdüm, bir güdümlü sistemin sensöründen aldığı gerçek zamanlı sahne görüntüsünü, hafızasında saklanan referans görüntü veya haritayla

Görüntü füzyonu nedir?

Görüntü füzyonu, farklı sensörlerden veya farklı dalga boylarından alınan görüntülerin tek bir bileşik görüntüde birleştirilmesiyle, her kaynağın tek

Görüntü işleme nedir?

Görüntü işleme, kamera veya sensörlerden alınan sayısal görüntülerin yazılım ve donanım algoritmalarıyla iyileştirilmesi, dönüştürülmesi ve içlerindek

Görüntü yoğunlaştırıcı tüp nedir?

Görüntü yoğunlaştırıcı tüp, çok zayıf ışıkla oluşan görüntüyü elektron çoğaltma yoluyla binlerce kat parlaklaştıran vakumlu elektro optik bileşendir;

Görüş içi hava muharebesi nedir?

Görüş içi hava muharebesi, hava araçlarının birbirini gözle görebildiği mesafede gerçekleşen, yakın manevra ve kısa menzilli silah kullanımına dayanan

Görüş Ötesi Operasyon (BVLOS)

BVLOS (Beyond Visual Line of Sight — görüş ötesi operasyon); insansız aracın, operatörün doğrudan görüş hattı dışında, veri bağı ve otonomiyle uçurulm

Gövde montajlı sonar nedir?

Gövde montajlı sonar, bir savaş gemisinin gövdesine, çoğunlukla baş bölümündeki akustik kubbe içine kalıcı olarak yerleştirilen ve platformun ana sual

Gözetleme radarı nedir?

Gözetleme radarı, sorumluluk sahasındaki hava veya yüzey hareketliliğini kesintisiz izleyerek sürekli ve güncel bir durum resmî üretmeyi amaçlayan rad

Gözlem uydusu nedir?

Gözlem uydusu, yeryüzünü uzaydan sistematik biçimde görüntülemek ve sensör verisi toplamak üzere tasarlanmış uydudur. Topladığı veriler haritacılıktan

Güdüm kiti nedir?

Güdüm kiti, güdümsüz bomba veya mühimmata sonradan takılarak onu hassas güdümlü mühimmata dönüştüren donanım takımıdır. Genellikle güdüm kontrol bölüm

Güdüm sistemi nedir?

Güdüm sistemi, en genel düzeyde bir mühimmatın hedefe yönlendirilmesini sağlayan teknik alandır. Kavram; algılama, karar ve yönlendirme işlevlerini te

Güvenli yazılım geliştirme nedir?

Güvenli yazılım geliştirme, güvenliğin yazılım yaşam döngüsünün her aşamasına — gereksinimden tasarıma, kodlamadan test ve bakıma — planlı biçimde dâh

Güç grubu (kara araçları) nedir?

Güç grubu, zırhlı ve taktik kara araçlarında motor, transmisyon, soğutma sistemi ve yardımcı donanımların tek bir bütün olarak tasarlandığı, araca mod

HALE İHA nedir?

HALE İHA (High Altitude Long Endurance — yüksek irtifa uzun havada kalış), ticari uçuş seviyelerinin üzerindeki irtifa bandında çok uzun süre havada k

HALT/HASS testleri nedir?

HALT (hızlandırılmış ömür testi) ve HASS (hızlandırılmış stres taraması), ürünlere kademeli olarak artırılan çevresel gerilimler uygulayarak tasarım z

HIL Testi (Donanım-Döngüde)

HIL (donanım döngüde test); gerçek kontrol donanımının, benzetimle üretilmiş sahte dünyaya bağlanarak denenmesidir — uçmadan uçuş, atmadan atış test e

Haberleşme uydusu nedir?

Haberleşme uydusu, yerdeki terminaller arasında ses, veri ve yayın sinyallerini aktaran, uzayda konumlanmış bir röle istasyonudur. Coğrafi engelleri a

Hafif torpido nedir?

Hafif torpido, öncelikle denizaltılara karşı kullanılmak üzere tasarlanan, görece küçük çaplı ve su üstü gemileri, helikopterler ile deniz karakol uça

Halka açıklık oranı nedir?

Halka açıklık oranı, bir şirketin paylarının borsada serbestçe işlem gören kısmının toplam sermayeye oranıdır. Oran, şirket paylarının ne kadarının ya

Halka lazer cayro nedir?

Halka lazer cayro (RLG), kapalı bir optik yol üzerinde zıt yönlerde dolaşan iki lazer ışını arasındaki frekans farkını ölçerek dönüş hızını belirleyen

Harekât Uçuş Yazılımı (OFP)

Harekât Uçuş Yazılımı (OFP), savaş uçağının görev bilgisayarında koşan ve sensör, silah ile gösterge bütünlüğünü tanımlayan ana yazılımdır. "Hangi sil

Hassas döküm nedir?

Hassas döküm, eriyebilir bir model üzerine oluşturulan seramik kabuk kalıp aracılığıyla, karmaşık geometrili metal parçaların yüksek boyutsal doğruluk

Hassas güdümlü mühimmat nedir?

Hassas güdümlü mühimmat, hedefe isabet olasılığını artırmak amacıyla uçuşu boyunca güdüm sistemiyle yönlendirilen ve isabet noktası sapmasını asgariye

Hava trafik kontrol radarı nedir?

Hava trafik kontrol radarı, hava sahasındaki uçakların konumunu ve kimlik bilgisini hava trafik kontrolörlerine sunarak uçuş güvenliğini ve trafik akı

Hava üstünlüğü nedir?

Hava üstünlüğü, bir tarafın hava sahasının belirli bir bölümünde, düşman hava ve hava savunma unsurlarının kayda değer müdahalesi olmaksızın harekât i

Hava-hava füzesi nedir?

Hava hava füzesi, bir hava platformundan fırlatılarak başka bir hava hedefini imha etmek üzere tasarlanmış güdümlü mühimmattır. Hava muharebesinin tem

Havada yakıt ikmal uçağı nedir?

Havada yakıt ikmal uçağı (tanker), uçuş hâlindeki diğer uçaklara yakıt aktararak onların havada kalış süresini ve görev yarıçapını genişleten özel gör

Havadan bağımsız tahrik (denizaltı) nedir?

Havadan bağımsız tahrik (AIP), konvansiyonel denizaltıların atmosferik havaya ihtiyaç duymadan su altında enerji üretmesini sağlayan tahrik teknolojil

Havadan karaya füze nedir?

Havadan karaya füze, uçak, helikopter veya insansız hava aracından fırlatılarak kara ya da deniz yüzeyindeki hedefleri vurmak için tasarlanmış güdümlü

Havan sistemi nedir?

Havan sistemi, mühimmatı yüksek yükseliş açısıyla dik yörüngede fırlatan, genellikle ağızdan doldurmalı ve yumuşak geri tepmeli, piyade birliklerine y

Hedef izleme algoritması nedir?

Hedef izleme algoritması, sensörlerden gelen ardışık ve gürültülü ölçümleri kullanarak bir hedefin konumunu, hızını ve gidiş yönünü zaman içinde kesti

Hedef tanıma (ATR) nedir?

Hedef tanıma (Automatic Target Recognition, ATR), algılayıcı verisi içindeki nesnelerin makine tarafından otomatik olarak tespit edilip sınıflandırılm

Hedef tespit ve teşhis nedir?

Hedef tespit ve teşhis; bir nesnenin önce algılanması (tespit), sonra sınıfının belirlenmesi (sınıflandırma) ve dost düşman tarafsız ayrımıyla kimlikl

Hibrit roket motoru nedir?

Hibrit roket motoru, yakıtın katı, oksitleyicinin ise sıvı veya gaz hâlde ayrı depolandığı roket motoru türüdür. Katı ve sıvı yakıtlı sistemlerin özel

Hidrolik sistem (havacılık) nedir?

Havacılıkta hidrolik sistem, basınçlı akışkan aracılığıyla uçuş kumandaları, iniş takımı, frenler ve benzeri mekanizmalara yüksek kuvvet ileten güç ak

Hidropnömatik süspansiyon nedir?

Hidropnömatik süspansiyon, yaylandırma işlevini sıkıştırılmış gazın, sönümleme işlevini ise kontrollü geçitlerden akan hidrolik yağın üstlendiği; araç

Hipersonik silah kavramı nedir?

Hipersonik silah, ses hızının kat kat üzerindeki hız rejiminde uçabilen ve bu rejimde manevra kabiliyetini koruyabilen mühimmat ve taşıyıcı sistem kav

Hiperspektral görüntüleme nedir?

Hiperspektral görüntüleme, sahneyi çok sayıda dar spektral bantta eş zamanlı görüntüleyerek her piksel için ayrıntılı bir tayf imzası çıkaran ve malze

Hücumbot nedir?

Hücumbot, yüksek sürat ve vurucu güç odaklı küçük muharip deniz platformudur. Sınıfın ayırt edici niteliği, görece küçük bir gövdeye kıyı sularında et

IFF (Dost-Düşman Tanıma) nedir?

IFF (Identification Friend or Foe — Dost Düşman Tanıma), bir platformun sorgu sinyaline kodlu cevap vererek dost kimliğini elektronik olarak doğrulama

IFF (Dost-Düşman Tanıma) nedir?

IFF, radar ekranındaki hedefin dost mu yabancı mı olduğunun sorgu cevap yöntemiyle belirlenmesini sağlayan sistemdir. Sorgulayıcı bir sinyal gönderir;

IOC / FOC (Başlangıç ve Tam Harekât Yeteneği)

IOC (başlangıç harekât yeteneği), sistemin sınırlı konfigürasyonla göreve başlayabildiği eşiktir; FOC (tam harekât yeteneği), tüm yeteneklerin ve dest

ISO 9001 (savunma bağlamı) nedir?

ISO 9001, kuruluşların kalite yönetim sistemleri için gereksinimleri tanımlayan uluslararası standarttır; savunma sanayiinde sektör standartlarının ve

ITAR / EAR

ITAR, ABD'nin savunma kalemlerini; EAR ise çift kullanımlı ticari kalemleri düzenleyen ihracat kontrol mevzuatıdır. İki rejimin ayrımı, kalemin niteli

Isıl işlem nedir?

Isıl işlem, metal ve alaşımların iç yapısını kontrollü ısıtma, bekletme ve soğutma çevrimleriyle değiştirerek sertlik, dayanım, tokluk ve süneklik gib

Jeosenkron yörünge nedir?

Jeosenkron yörünge, periyodu Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş süresine eşit olan yörüngedir. Bu yörüngedeki bir uydu her gün gökyüzünde aynı b

KAP bildirimi nedir?

KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu) bildirimi, sermaye piyasası mevzuatı uyarınca halka açık şirketlerin kamuya açıklaması gereken bilgilerin elektronik

KBRN nedir?

KBRN; kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer tehditlere karşı koruma ve keşif alanını ifade eden kısaltmadır. KBRN kabiliyeti tek bir sistemden de

KOBİ savunma tedarikçiliği nedir?

KOBİ savunma tedarikçiliği, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin ana yüklenicilere parça, alt sistem, işçilik veya mühendislik hizmeti sağlayarak s

Ka-bant nedir?

Ka bant, IEEE bant adlandırmasına göre elektromanyetik spektrumun yaklaşık 26,5 ile 40 GHz arasındaki bölümünü ifade eden frekans bandıdır. Adı, K ban

Kabiliyet matrisi nedir?

Kabiliyet matrisi, hangi şirketin hangi faaliyet alanında aktif olduğunu gösteren, performans değil faaliyet alanı düzeyinde karşılaştırmalı tablodur.

Kabul testi (FAT/SAT) nedir?

Kabul testi, bir sistemin sözleşmede tanımlanan gereksinimleri karşıladığının müşteri huzurunda resmî olarak doğrulandığı test sürecidir; fabrika kabu

Kafes zırh nedir?

Kafes zırh, zırhlı araç gövdesinin belirli bir mesafe dışına yerleştirilen çubuk veya lama profillerden oluşan; biçimli harp başlıklı tehditlerin doğr

Kalifikasyon

Kalifikasyon, bir ürünün belirlenmiş gereksinim setini tanımlı bir test zinciriyle karşıladığının resmen onaylanmasıdır. Süreçte tek başarılı deneme y

Kalifikasyon testi nedir?

Kalifikasyon testi, bir ürün tasarımının öngörülen çevresel ve işlevsel koşullar altında gereksinimleri karşıladığını resmî olarak kanıtlamak amacıyla

Kalman filtresi nedir?

Kalman filtresi, gürültülü ölçümlerden bir dinamik sistemin gerçek durumunu (konum, hız, yönelim gibi) istatistiksel olarak en uygun biçimde kestirmek

Kamikaze İHA (dolaşan mühimmat) nedir?

Kamikaze İHA ya da dolaşan mühimmat, hedef bölgesi üzerinde bir süre havada bekleyerek hedef arayan ve tespit edilen hedefe kendini yönlendirerek harp

Kanibalizasyon

Kanibalizasyon, bir platformdan parça sökerek başka bir platformu uçurur veya yüzdürür hâle getirme uygulamasıdır; yedek parça zinciri tıkandığında fi

Karakol botu nedir?

Karakol botu, kıyı sularında gözetleme ve güvenlik görevleri yapan küçük deniz platformudur; açık deniz karakol gemisinden (OPV) küçük ve daha kısa gö

Karakol gemisi nedir?

Karakol gemisi, kıyı suları ve açık deniz yetki alanlarında devriye, gözetleme ve deniz güvenliği görevleri için tasarlanmış, görece hafif silahlandır

Karar destek sistemi nedir?

Karar destek sistemi, karmaşık ve zaman baskısı altındaki karar süreçlerinde; veriyi toplayan, işleyen, analiz eden ve karar vericiye seçenekler ile ö

Karbon fiber kompozit nedir?

Karbon fiber kompozit, karbon elyaflarının polimer bir reçine matris içine gömülmesiyle elde edilen; düşük yoğunluğa karşılık yüksek mukavemet ve riji

Karşı Tedbir Sarfları

Karşı tedbir sarfları, gelen güdümlü tehdidi yanıltmak amacıyla atılan tek kullanımlık yüklerdir; radar bandında ve kızılötesinde sahte hedef üreterek

Karşı tedbir dağıtıcı sistemi nedir?

Karşı tedbir dağıtıcı sistemi, bir platformu güdümlü tehditlere karşı korumak amacıyla chaff, flare veya benzeri sarf malzemelerini kontrollü biçimde

Katmanlı hava savunma nedir?

Katmanlı hava savunma, farklı irtifa ve mesafe bantlarında etkili savunma sistemlerinin tek bir komuta kontrol mimarisi altında birleştirilerek tehdid

Katmanlı imalat (3B baskı) nedir?

Katmanlı imalat, sayısal modelden hareketle malzemenin katman katman eklenmesiyle parça üreten imalat yaklaşımıdır; talaş kaldırarak şekillendiren gel

Katmanlı İmalat (3B Baskı)

Katmanlı imalat (3B baskı), parçayı talaş kaldırarak değil katman ekleyerek üreten imalat yaklaşımıdır; karmaşık geometri, hafifletme ve yedek parça e

Katı hal verici nedir?

Katı hal verici, radar ve haberleşme sistemlerinde mikrodalga gücünü vakum tüpleri yerine yarı iletken transistör yükselteçlerle üreten verici mimaris

Katı yakıtlı roket motoru nedir?

Katı yakıtlı roket motoru, yakıt ve oksitleyicinin tek bir katı kütle hâlinde (yakıt çekirdeği) motor gövdesine döküldüğü, ateşlendikten sonra yanmanı

Kenar bilişim nedir?

Kenar bilişim, veri işleme kapasitesinin merkezî veri merkezleri yerine verinin üretildiği noktaya — sensöre, platforma veya sahadaki düğüme — yakın…

Keşif-gözetleme-istihbarat (ISR) nedir?

ISR; keşif (belirli hedefe yönelik bilgi toplama), gözetleme (bir bölgenin sürekli izlenmesi) ve istihbaratın (toplanan verinin işlenip anlamlandırılm

Kimyasal frezeleme nedir?

Kimyasal frezeleme, metal yüzeylerden malzemenin kontrollü kimyasal çözündürme yoluyla katman katman alınmasını sağlayan, özellikle geniş ve ince cida

Kişi güvenlik belgesi nedir?

Kişi güvenlik belgesi, savunma projelerinde gizlilik dereceli bilgi, belge veya malzemeye erişmesi gereken personelin, yetkili makamlarca yapılan güve

Klas Kuruluşu

Klas kuruluşları; gemilerin yapısal bütünlüğünü ve makine güvenliğini, kendi yayımladıkları bağımsız kurallara göre denetleyip belgeleyen kurumlardır.

Klystron nedir?

Klystron, elektron demetinin hız modülasyonu ilkesiyle çalışan, mikrodalga frekanslarında yüksek güçlü ve kararlı yükseltme sağlayan bir vakum tüpü tü

Knot (Deniz Mili/Saat)

Knot; saatte bir deniz mili, yani saatte 1,852 kilometre hıza karşılık gelen birimdir ve denizciliğin evrensel hız dilidir. Türkçe metinlerde zaman za

Kodlandırma (NATO Stok Numarası) nedir?

Kodlandırma, ikmal sistemine giren her malzemenin tekil biçimde tanımlanarak standart bir kimlik numarasına bağlanması sürecidir; NATO Stok Numarası (

Kompozit malzeme nedir?

Kompozit malzeme, iki veya daha fazla farklı malzemenin birleştirilmesiyle elde edilen, bileşenlerinden farklı özelliklere sahip malzemedir. Amaç, her

Kompozit pervane nedir?

Kompozit pervane, palaları karbon veya cam elyafı takviyeli polimer gibi kompozit malzemelerden üretilen pervane türüdür. Metal pervanelere kıyasla dü

Kompozit zırh nedir?

Kompozit zırh, çelik, seramik, alüminyum ve elyaf takviyeli polimer gibi farklı malzeme sınıflarının katmanlar hâlinde bir araya getirilmesiyle oluştu

Komuta hattı güdümü nedir?

Komuta hattı güdümü, bir mühimmatın hedefe yönlendirilmesinde gerekli manevra komutlarının mühimmatın kendisi tarafından değil, atış platformundaki ve

Komuta kontrol sistemi nedir?

Komuta kontrol sistemi, askerî birliklerin ve unsurların sevk ve idaresi için gerekli bilgi toplama, durum değerlendirme, karar verme ve emir dağıtma

Komuta-kontrol (C2) nedir?

Komuta kontrol (C2), bilgi toplama, değerlendirme, karar destek ve farklı unsurlar arasında ortak durum resmi oluşturma işlevlerini kapsayan sistemler

Konfigürasyon Yönetimi

Konfigürasyon yönetimi; bir sistemin hangi sürüm parça, yazılım ve dokümanla sahada olduğunun kayıt altında tutulması ve değişikliklerin kontrollü biç

Konsorsiyum

Konsorsiyum; birden çok firmanın tek proje için sorumluluk paylaşarak kurduğu geçici iş birliğidir. Her üye kendi iş paketinden müteselsil ya da ayrı

Korvet nedir?

Korvet, fırkateynden küçük, karakol gemisinden daha donanımlı orta sınıf muharip gemidir. Açık deniz karakol görevi ile tam muharip görev arasındaki e

Kripto anahtarı yönetimi nedir?

Kripto anahtarı yönetimi, şifreli haberleşme ve veri koruma sistemlerinde kullanılan kriptografik anahtarların üretilmesi, dağıtılması, saklanması, ye

Kriptografi (Savunma Bağlamı)

Kriptografi, haberleşmenin ve verinin matematiksel yöntemlerle yetkisiz erişime kapatılmasıdır. Askerî sistemlerde bu disiplin, ulusal onaylı cihazlar

Kritik alt sistem nedir?

Kritik alt sistem, bir platformun kabiliyetini belirleyen ve dışa bağımlılığı stratejik risk oluşturan alt sistemlerdir: motor, sensör, güdüm ve haber

Kritik tasarım incelemesi (CDR) nedir?

Kritik tasarım incelemesi (Critical Design Review, CDR), bir sistemin ayrıntılı tasarımının tamamlandığını ve üretime ya da prototip imalatına geçileb

Ku-bant nedir?

Ku bant, IEEE bant adlandırmasına göre elektromanyetik spektrumun yaklaşık 12 ile 18 GHz arasındaki bölümünü ifade eden frekans bandıdır. Adı, K bandı

Ku-bant uydu bağı nedir?

Ku bant uydu bağı, mikrodalga tayfının Ku bant olarak adlandırılan bölümünde çalışan ve bir platform ile haberleşme uydusu arasında geniş bantlı veri

Kuantum kriptografi nedir?

Kuantum kriptografi, bilginin gizliliğini matematiksel zorluk varsayımları yerine kuantum fiziğinin temel ilkelerine dayandıran şifreleme yaklaşımıdır

Kuantum sensörler nedir?

Kuantum sensörler, atomların ve fotonların kuantum durumlarının dış etkenlere karşı aşırı duyarlılığını kullanarak manyetik alan, yer çekimi, ivme, dö

Kule sistemi nedir?

Kule sistemi, zırhlı araçlara entegre edilen, silah ve sensörleri barındıran modüler üst yapıdır. Kuleler insanlı veya uzaktan komutalı olabilir. İnsa

Kundağı motorlu obüs nedir?

Kundağı motorlu obüs, obüs sınıfı bir topçu silahının paletli veya tekerlekli motorlu bir şasi üzerine yerleştirilmesiyle oluşan, kendi gücüyle hareke

Küme ekonomisi nedir?

Küme ekonomisi; birbirine coğrafi olarak yakın ve aynı değer zincirinde çalışan firmaların, ortak tedarikçi tabanı, nitelikli iş gücü havuzu ve bilgi

Kümelenme nedir?

Kümelenme, belirli bir sektörde faaliyet gösteren şirketler, KOBİ'ler, üniversiteler ve kamu paydaşları arasında iş birliği sağlayan ekosistem yapısıd

Küp Uydu (CubeSat)

Küp uydu (CubeSat), 10 santimetrelik birim ("U") katlarıyla standartlaştırılmış küçük uydu sınıfıdır; düşük maliyetle yörünge deneyimi ve görev doğrul

Küp uydu nedir?

Küp uydu, uluslararası bir standartta tanımlanan birim ölçülere göre tasarlanan, küçük hacimli ve modüler uydu sınıfıdır. Standart birimlerin birleşti

Kıyı harekâtı nedir?

Kıyı harekâtı, açık denizden farklı olarak kara ile denizin kesiştiği sığ sular, boğazlar, körfezler ve kıyı şeridini kapsayan coğrafyada icra edilen

Kızak ve havuz nedir?

Kızak ve havuz, gemilerin inşa, bakım ve onarım süreçlerinde teknenin karada veya su seviyesi kontrol edilebilen bir yapıda desteklenmesini sağlayan t

Kızılötesi arama-takip (IRST) nedir?

Kızılötesi arama takip sistemi (IRST), hedeflerin yaydığı ısıl ışınımı pasif olarak algılayarak hava sahasını tarayan, tespit ettiği izleri açısal ola

Kızılötesi güdüm nedir?

Kızılötesi güdüm, hedefin kendi ısıl yayınımını algılayan bir arayıcı başlık aracılığıyla mühimmatın hedefe yönlendirilmesi yöntemidir. Tümüyle pasif

L-bant nedir?

L bant, IEEE radar bant adlandırmasına göre elektromanyetik spektrumun yaklaşık 1 ile 2 GHz arasındaki bölümünü ifade eden frekans bandıdır. Uzun menz

LEO / GEO (Alçak ve Yer Sabit Yörünge)

LEO ( 2.000 km altı) düşük gecikme ve küçük uydu takımları demektir; GEO ( 35.786 km) ise tek uyduyla sabit kapsama sunan yörünge katmanıdır. İki katm

LST / LCT / LCVP nedir?

LST, LCT ve LCVP; amfibi çıkarma platformlarının üç ana sınıfıdır: LST (tank çıkarma gemisi), LCT (çıkarma gemisi tank) ve LCVP (araç personel çıkarma

Lazer hedef işaretleyici nedir?

Lazer hedef işaretleyici, hedef üzerine kodlanmış lazer enerjisi yönelterek lazer güdümlü mühimmatın arayıcı başlığının hedefi tanımasını ve ona yönel

Lazer ikaz alıcısı nedir?

Lazer ikaz alıcısı, bir platforma yöneltilen lazer ışınımını algılayarak mürettebatı veya otonom kendini koruma sistemlerini uyaran elektronik destek

Lazer mesafe ölçer nedir?

Lazer mesafe ölçer, hedefe gönderilen kısa bir lazer darbesinin yansıyıp geri dönmesi için geçen süreyi ölçerek hedefin uzaklığını hassas biçimde hesa

Lazer silah sistemi nedir?

Lazer silah sistemi, yüksek güçlü lazer ışınını hedef üzerine odaklayarak ısıl etkiyle hasar veren; mühimmat yerine elektrik enerjisi tüketen yönlendi

Link-16

Link 16; NATO'nun jam dirençli, zaman dilimli taktik veri bağı standardıdır — uçak, gemi ve kara unsurları aynı takım resmini paylaşır. Taktik veri ba

Lisanslı Üretim

Lisanslı üretim, yabancı tasarımlı bir platformun üretim hakkının sözleşmeyle alınarak ülke içinde üretilmesidir. Tasarım yabancı tarafta kalır; değiş

Lojistik ayak izi nedir?

Lojistik ayak izi, bir birliğin veya sistemin görev yapabilmesi için sahada bulundurulması gereken personel, teçhizat, yedek parça, yakıt ve destek al

Lojistik destek gemisi nedir?

Lojistik destek gemisi, deniz görev gruplarına seyir hâlinde yakıt, su, mühimmat, yedek parça ve kumanya aktaran; gerektiğinde bakım ve sıhhi destek d

MALE İHA nedir?

MALE İHA (Medium Altitude Long Endurance — orta irtifa uzun havada kalış), orta irtifa bandında uzun süre havada kalarak geniş alan gözetlemesi ve ger

MEMS ataletsel sensör nedir?

MEMS ataletsel sensör, mikro elektromekanik sistem teknolojisiyle silikon yonga üzerinde üretilen, doğrusal ivmeyi ve açısal dönüş hızını ölçen minyat

MIL-STD

MIL STD'ler, ABD kaynaklı askerî standart ailesidir; çevresel dayanım (810) ve EMI/EMC (461) gibi başlıklarda küresel referans hâline gelmiştir. Stand

MIL-STD standartları nedir?

MIL STD standartları, ABD Savunma Bakanlığı tarafından yayımlanan ve askerî sistemlerin tasarım, test, arayüz ve süreç gereksinimlerini standartlaştır

MIL-STD-461 nedir?

MIL STD 461, askerî elektronik ve elektrikli ekipmanların elektromanyetik girişim (EMI) yayma sınırlarını ve dış girişimlere karşı dayanım gereksiniml

MIL-STD-810 nedir?

MIL STD 810, askerî ekipmanın hizmet ömrü boyunca karşılaşacağı çevresel koşulların laboratuvar ortamında benzetimine yönelik test yöntemlerini ve çev

MRAP nedir?

MRAP (Mine Resistant Ambush Protected), mayın ve pusuya karşı korumalı araç kategorisidir. Sınıfın tanımlayıcı önceliği, personelin patlama etkisinden

MRO (bakım-onarım-yenileştirme) nedir?

MRO (Maintenance, Repair, Overhaul); bir platformun kullanım ömrü boyunca çalışır durumda tutulması için gereken bakım, onarım ve yenileştirme faaliye

MRO bakım, onarım ve yenileme nedir?

MRO, İngilizce maintenance, repair and overhaul ifadelerinin kısaltmasıdır; bakım, arıza giderme, büyük onarım ve yenileme faaliyetlerinin bütününü an

MTBF / MTTR

MTBF arızalar arası ortalama süreyi, MTTR arıza sonrası ortalama onarım süresini ölçer; ikisi birlikte kullanılabilirliğin matematiğidir. Her iki metr

MTCR (Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi)

MTCR (Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi); belirli menzil yük eşiğini aşan füze ve İHA teknolojilerinin yayılmasını sınırlamayı amaçlayan gönüllü bir rej

Manyetik anomali dedektörü nedir?

Manyetik anomali dedektörü, büyük metal kütlelerin, özellikle denizaltı gövdelerinin yer manyetik alanında oluşturduğu yerel bozulmaları ölçerek sualt

Mayın avlama gemisi nedir?

Mayın avlama gemisi, deniz mayınlarını sonar ile tek tek tespit edip kimliklendiren ve uzaktan komutalı araçlar veya dalgıçlar yardımıyla zararsız hâl

Mayın karşı tedbirleri nedir?

Mayın karşı tedbirleri, deniz mayınlarının oluşturduğu tehdidi azaltmak amacıyla mayınların aranması, sınıflandırılması, etkisiz hâle getirilmesi ya d

Metal enjeksiyon kalıplama nedir?

Metal enjeksiyon kalıplama (MIM), ince metal tozunun polimer bağlayıcıyla karıştırılıp plastik enjeksiyon tekniğiyle kalıplanması ve ardından bağlayıc

Milimetre dalga radarı nedir?

Milimetre dalga radarı, dalga boyu milimetre mertebesinde olan, yaklaşık 30 ile 300 GHz arasındaki frekans bölgesinde çalışan radar türüdür. Çok yükse

Milimetrik dalga arayıcı nedir?

Milimetrik dalga arayıcı, elektromanyetik tayfın milimetre boyutlu dalga boylarına karşılık gelen yüksek frekans bölgesinde çalışan ve güdümlü mühimma

Millî motor neden kritiktir?

Millî motor kabiliyeti, motorun ülke içinde tasarlanıp üretilebilmesini anlatır; bir platformun ihracat izni bağımsızlığı ve sürdürülebilirliği için b

Millî muharip güç kavramı nedir?

Millî muharip güç kavramı, bir ülkenin muharebe gücünü oluşturan ana platform ve sistemlerin tasarımından idamesine kadar ulusal kaynaklarla geliştiri

Millîleştirme süreci nedir?

Millîleştirme süreci, yurt dışından tedarik edilen bir bileşen, alt sistem veya teknolojinin; tasarımı, üretimi ve idamesi ülke içi kaynaklarla sürdür

Millîlik nedir?

Savunma sanayiinde millîlik; kritik karar, tasarım, fikrî mülkiyet, sürdürülebilir destek ve değişiklik yapma yetkisinin ülke içinde bulunma derecesin

Mini İHA nedir?

Mini İHA, küçük birlik seviyesinde anlık keşif ve gözetleme ihtiyacını karşılamak üzere tasarlanmış, personel tarafından taşınabilen ve genellikle ell

MoU / LoI (Mutabakat ve Niyet Beyanı)

MoU taraflar arası çerçeve mutabakatıdır; LoI tek taraflı niyet beyanıdır. İkisi de genellikle bağlayıcı sözleşme değildir; ortak çalışma iradesini ka

Mod 5 IFF nedir?

Mod 5 IFF, dost düşman tanıma (IFF) sistemlerinde kullanılan, kriptografik olarak korunan modern askerî sorgulama cevap modudur. Önceki askerî tanıma

Model tabanlı sistem mühendisliği nedir?

Model tabanlı sistem mühendisliği (MBSE), sistem gereksinimlerinin, tasarımının, analizinin ve doğrulamasının belge yığınları yerine birbirine bağlı,

Modernizasyon nedir?

Modernizasyon, envanterdeki bir platformun veya sistemin güncel ihtiyaçlara göre yenilenmesi ve kabiliyetinin artırılmasıdır. Amaç, mevcut gövdeyi vey

Modernizasyon paketi nedir?

Modernizasyon paketi, envanterdeki bir platform veya sistemin belirli alt sistemlerinin güncel teknolojiyle değiştirilmesini ya da yenilenmesini öngör

Motor test hücresi nedir?

Motor test hücresi, uçak ve diğer araç motorlarının kontrollü koşullar altında çalıştırılarak performansının, dayanımının ve emniyetinin ölçüldüğü öze

Muayene ve Kabul

Muayene ve kabul; teslim edilen ürünün sözleşme şartlarına uygunluğunun idare adına doğrulandığı resmî süreçtir. Faturanın değil, mülkiyet ve sorumlul

Muhabere istihbaratı (COMINT) nedir?

Muhabere istihbaratı (COMINT), yabancı taraflara ait haberleşme yayınlarının dinlenmesi, kaydedilmesi ve analiz edilmesiyle elde edilen istihbarat tür

Muharebe hasar değerlendirmesi nedir?

Muharebe hasar değerlendirmesi (BDA), bir angajmanın hedef üzerindeki fiziksel ve işlevsel etkisinin; görüntü, sinyal ve diğer kaynaklarla analiz edil

Muharip uçak nedir?

Muharip uçak, hava hava ve hava yer görevlerini icra etmek üzere tasarlanmış, silah taşıyan ve muharebe ortamında görev yapabilen askerî sabit kanatlı

Muhrip nedir?

Muhrip, hava savunma, denizaltı savunma ve su üstü harbi görevlerini bir arada yürütebilen, çok maksatlı büyük su üstü muharip gemisi sınıfıdır. Ulusl

Mühendislik yoğunluğu nedir?

Mühendislik yoğunluğu, bir şirketin veya sektörün toplam çalışanı içinde mühendis ve araştırmacı payını gösteren orandır; teknoloji derinliğinin dolay

Müşterek harekât kavramı nedir?

Müşterek harekât kavramı, kara, deniz, hava ve diğer harekât alanlarına ait kuvvet unsurlarının tek bir komuta anlayışı altında, ortak hedeflere yönel

NADCAP nedir?

NADCAP, havacılık ve savunma sanayiinde ısıl işlem, kaplama, kaynak ve tahribatsız muayene gibi özel proseslerin akreditasyonunu sağlayan, sektör tara

NATO Stok Numarası (NSN)

NATO Stok Numarası (NSN), her tedarik kaleminin NATO genelinde tekilleştirilmiş 13 haneli kimliğidir; "aynı parça"nın ülkeler arasında tanınmasını sağ

NATO savunma planlama süreci nedir?

NATO savunma planlama süreci, İttifak'ın ortak savunma hedeflerini üye ülkelerin ulusal kabiliyet katkılarıyla uyumlulaştıran; siyasi yönlendirmeden k

Nakliye uçağı nedir?

Nakliye uçağı, personel, teçhizat, araç ve ikmal maddelerinin havayoluyla taşınması için tasarlanmış, geniş kargo hacmine ve yükleme rampasına sahip a

Noktasal hava savunma nedir?

Noktasal hava savunma, üs, tesis, gemi veya kritik altyapı gibi belirli ve sınırlı bir hedefin hava tehditlerine karşı yakın çevresinde korunmasını am

Nondestrüktif muayene nedir?

Nondestrüktif muayene (tahribatsız muayene), bir malzeme veya parçanın iç ve yüzey kusurlarının, parçaya zarar vermeden ve kullanım kabiliyetini bozma

OEM (Özgün Ekipman Üreticisi)

OEM (özgün ekipman üreticisi); bir ürünü kendi tasarımı ve markası altında üreten ana firmayı ifade eder — tedarik zincirinin tepe noktasıdır. Savunma

OODA Döngüsü

OODA döngüsü — Gözle, Yönel, Karar ver, Uygula — karar üstünlüğünü hızlanan bir çevrimle kazanmayı tarif eden modeldir. Rakibin döngüsünün içine girme

OPSEC (operasyonel güvenlik) nedir?

OPSEC (operasyonel güvenlik), tek tek zararsız görünen bilgilerin bir araya geldiğinde hassas sonuçlar doğurabileceğini dikkate alan güvenlik yaklaşım

OPV (Açık Deniz Karakol Gemisi) nedir?

OPV (Açık Deniz Karakol Gemisi), kıyı ötesi sularda gözetleme, egemenlik ve güvenlik görevleri için tasarlanan karakol gemisi sınıfıdır. OPV'ler, tam

Obüs nedir?

Obüs, yüksek açılı atış yapabilen topçu sınıfıdır. Obüsler, doğrudan görüş hattı dışındaki hedeflere dolaylı atış sağlar. FIRTINA, Türkiye'nin bu sını

Offset kredisi nedir?

Offset kredisi, yüklenicinin kabul edilmiş bir sanayi katılımı veya offset faaliyetinin sözleşmesel yükümlülük hesabına yazılan değeridir; taahhüdün n

Offset nedir?

Offset, özellikle yabancı tedarikle bağlantılı sözleşmelerde, yüklenicinin alıcı ülke ekonomisi veya sanayisi lehine belirli karşı yükümlülükler üstle

Offset yükümlülüğü nedir?

Offset yükümlülüğü, savunma tedarik sözleşmelerinde yabancı yükleniciye, sözleşme bedelinin bir bölümünü alıcı ülke ekonomisine ve sanayisine geri kaz

Onaylı tedarikçi nedir?

Onaylı tedarikçi, belirli bir kurum veya ana yüklenicinin ön yeterlilik, belge, kalite ve gerektiğinde güvenlik kontrollerinden geçerek tedarikçi havu

Optronik direk nedir?

Optronik direk, denizaltılarda geleneksel optik periskopun yerini alan; elektro optik kameralar, kızılötesi sensörler ve lazer mesafe ölçer gibi bileş

Orta irtifa hava savunma nedir?

Orta irtifa hava savunma, katmanlı hava savunma mimarisinde alçak irtifa sistemleri ile uzun menzilli bölge savunma sistemleri arasındaki kuşağı doldu

Ortak Girişim (JV)

Ortak girişim (JV), tarafların kalıcı yeni bir şirket kurduğu iş birliği modelidir; sermaye, yönetim ve kâr bu yapıda paylaşılır. Modelin ayırt edici

Otoklav kürleme nedir?

Otoklav kürleme, reçine emdirilmiş kompozit serimlerin basınçlı ve sıcak bir kapalı kap içinde sertleştirilmesi işlemidir; eş zamanlı ısı ve basınç uy

Otonom seyrüsefer nedir?

Otonom seyrüsefer, bir platformun insan müdahalesi olmadan ya da asgari müdahaleyle konumunu belirleyip rotasını planlayarak hedefine güvenli biçimde

Otonomi seviyeleri nedir?

Otonomi, bir sistemin insan müdahalesi olmadan görev yürütebilme derecesini ifade eder; tek bir seviye değil, bir yelpazedir. Otonomi kavramı sıklıkla

PESA radar nedir?

Pasif elektronik taramalı dizi (PESA) radarı, tek bir merkezî vericide üretilen radyo frekansı enerjisini çok sayıda anten elemanına faz kaydırıcılar

Palet sistemi nedir?

Palet sistemi, paletli askerî araçlarda aracın ağırlığını geniş bir temas alanına yayan ve cer dişlisinden alınan gücü zemin üzerinde ilerlemeye dönüş

Pasif koruma sistemi nedir?

Pasif koruma sistemi, bir platformu enerji harcamadan ve tehdide aktif müdahalede bulunmadan koruyan zırh, yapısal tasarım, iz azaltma ve yerleşim önl

Pasif radar arayıcı nedir?

Pasif radar arayıcı, kendisi hiçbir yayın yapmadan, hedefin yaydığı radyo frekansı sinyallerini (özellikle radar yayınlarını) algılayarak mühimmatı bu

Pasif sonar nedir?

Pasif sonar, kendisi ses yaymadan, hedeflerin suya yaydığı makine, pervane ve akış gürültülerini dinleyerek onları algılayan ve sınıflandıran akustik

Pekiştirmeli öğrenme nedir?

Pekiştirmeli öğrenme, bir yazılım etmeninin çevresiyle etkileşerek deneme yanılma yoluyla ödül sinyalini en üst düzeye çıkaracak davranış politikasını

Penetrant muayene nedir?

Penetrant muayene, yüzeye açık çatlak, gözenek ve benzeri süreksizlikleri kılcal etki yardımıyla görünür hâle getiren bir tahribatsız muayene yöntemid

Performansa dayalı lojistik nedir?

Performansa dayalı lojistik, savunma sistemlerinin desteklenmesinde yükleniciye tek tek parça veya işçilik yerine, kullanılabilirlik ve hazır bulunuşl

Periskop nedir?

Periskop, dalmış durumdaki bir denizaltının su üstünü gözlemleyebilmesini sağlayan, mercek ve prizma düzenekleriyle görüntüyü su yüzeyinden komuta mer

Pervane tasarımı nedir?

Pervane tasarımı, dönme hareketini itkiye çeviren pervanenin aerodinamik geometrisinin, yapısal özelliklerinin ve çalışma karakteristiklerinin belirle

Pistonlu havacılık motoru nedir?

Pistonlu havacılık motoru, silindirler içinde gerçekleşen yanmanın pistonları hareket ettirmesiyle krank miline mekanik güç üreten ve bu gücü genellik

Platform nedir?

Platform; uçak, gemi, kara aracı veya uydu gibi ana taşıyıcı yapıdır. Üzerinde farklı sistemler taşır. Savunma sanayiinde katmanlı bir kavram hiyerarş

Proje ofisi modeli nedir?

Proje ofisi modeli, büyük ölçekli savunma programlarının her biri için özel bir yönetim birimi kurulmasına dayanan organizasyon yaklaşımıdır; bu birim

Proje yönetim ofisi nedir?

Proje yönetim ofisi, projelerde ortak yöntem, planlama, raporlama, risk ve karar disiplinini kuran kurumsal yapıdır. Savunma programlarında takvim, bü

RFI / RFP (Bilgi ve Teklif Talebi)

RFI pazarı tanımak için bilgi ister; RFP ise şartnameli, bağlayıcı teklif çağrısıdır. İkisi arasındaki mesafe, ihtiyaç makamının olgunlaşma sürecidir.

Radar ikaz alıcısı (RWR) nedir?

Radar ikaz alıcısı (RWR), platformu aydınlatan radar yayınlarını pasif olarak algılayıp sınıflandıran ve mürettebata tehdidin türü ile yaklaşık yönü h

Radar irtifa ölçer nedir?

Radar irtifa ölçer, hava aracının altındaki yeryüzüne radyo dalgası gönderip yankının dönüşünü değerlendirerek aracın zemine göre gerçek yüksekliğini

Radar kesit alanı nedir?

Radar kesit alanı (RKA/RCS), bir hedefin üzerine düşen radar enerjisini kaynağa doğru ne ölçüde geri yansıttığını ifade eden ve alan birimiyle tanımla

Radar kılavuz işareti (beacon) nedir?

Radar kılavuz işareti (beacon), bir radar sinyalini aldığında kendisi de kodlu bir cevap sinyali yayınlayarak radar ekranında belirgin ve kimlikli bir

Radar nedir?

Radar, elektromanyetik dalgalar kullanarak nesnelerin varlığını, konumunu ve hareketini tespit eden sensör sistemidir. Radar sistemleri savunmada algı

Radar soğurucu malzeme (RAM) nedir?

Radar soğurucu malzeme (RAM), üzerine düşen radar dalgasının enerjisini yansıtmak yerine soğurarak ısıya dönüştüren ve böylece platformun radar kesit

Radyografik muayene nedir?

Radyografik muayene, X ışını veya gama ışınımının malzeme içinden geçirilerek film ya da dijital dedektör üzerinde iç yapının görüntülenmesini sağlaya

Ramjet nedir?

Ramjet, havayı sıkıştırmak için kompresör kullanmayan, bunun yerine yüksek uçuş hızının hava alığında oluşturduğu doğal sıkıştırmadan (ram etkisi) yar

Reaktif zırh nedir?

Reaktif zırh, gelen tehdidin etkisine pasif biçimde direnmek yerine tehditle etkileşime girerek onun delme mekanizmasını bozan; zırhlı platformların a

Redüktör (havacılık) nedir?

Redüktör, havacılıkta motorun ürettiği yüksek devirli dönme hareketini pervane veya rotor gibi tahrik edilen elemanın gerektirdiği daha düşük devre in

Resmî açıklama eşiği nedir?

Resmî açıklama eşiği, bir ihracat, sözleşme veya program bilgisinin ana metne girebilmesi için resmî kaynaktan açıklanmış olması gerekliliğidir. Savun

Retrofit

Retrofit; sahadaki mevcut platformlara, üretim sonrası geliştirilen bir yeteneğin geriye dönük takılmasıdır. Retrofit kavramının çıkış noktası, platfo

Reçine transfer kalıplama nedir?

Reçine transfer kalıplama (RTM), kuru elyaf ön şeklinin kapalı bir kalıba yerleştirilip sıvı reçinenin basınçla kalıba enjekte edilmesi ve ardından kü

Rüzgar tüneli nedir?

Rüzgar tüneli, kontrollü bir hava akışının ölçekli model veya gerçek bileşen üzerinden geçirilerek aerodinamik kuvvetlerin, basınç dağılımlarının ve a

S-bant nedir?

S bant, IEEE radar bant adlandırmasına göre elektromanyetik spektrumun yaklaşık 2 ile 4 GHz arasındaki mikrodalga bölümünü ifade eden frekans bandıdır

SAR uydusu nedir?

SAR uydusu, sentetik açıklıklı radar taşıyan ve kendi mikrodalga aydınlatmasını kullanarak gece gündüz, bulut ve yağış koşullarından bağımsız biçimde

SIGINT / IMINT

SIGINT (sinyal istihbaratı) elektromanyetik yayınlardan, IMINT (görüntü istihbaratı) görüntüden istihbarat üreten toplama disiplinleridir; modern isti

SIPRI TIV metodolojisi nedir?

SIPRI TIV (Trend Indicator Value), Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'nün büyük konvansiyonel silah transferlerini karşılaştırılabil

SIPRI TIV nedir?

SIPRI TIV silah transferlerinin hacmini gosteren bir birimdir, finansal satis degeri degildir. Ayrimin neden kritik oldugu.

SLAM nedir?

SLAM (Simultaneous Localization and Mapping — eş zamanlı konumlama ve haritalama), bir platformun bilinmeyen bir ortamın haritasını çıkarırken aynı an

STANAG

STANAG'lar; NATO üyelerinin mühimmattan haberleşmeye ortak çalışabilmesini sağlayan standardizasyon anlaşmalarıdır — 'aynı dili konuşmanın' teknik söz

Sabit kanatlı İHA nedir?

Sabit kanatlı İHA, taşıma kuvvetini gövdeye sabit biçimde bağlanmış kanatların üzerinden geçen hava akımıyla üreten insansız hava aracı mimarisidir. U

Sahil gözetleme radarı nedir?

Sahil gözetleme radarı, kıyı şeridi boyunca deniz yüzeyindeki hareketliliği kesintisiz izlemek amacıyla sabit istasyonlara veya mobil platformlara yer

Sahra bakım kabiliyeti nedir?

Sahra bakım kabiliyeti, sistemlerin görev bölgesinde — atölye koşulları olmadan — arıza giderme, parça değişimi ve düzeltici bakım işlemlerinin yapıla

Sanayi katılımı / offset nedir?

Sanayi katılımı (offset), bir savunma tedarikinde satıcı tarafın alıcı ülkenin sanayisine belirli oranda katkı sağlamayı taahhüt ettiği mekanizmadır.

Sanayi katılımı oranı nedir?

Sanayi katılımı oranı, bir savunma tedarik sözleşmesinde yabancı yüklenicinin, sözleşme bedelinin belirli bir bölümünü alıcı ülkenin sanayisine iş pay

Savaş yönetim sistemi nedir?

Savaş yönetim sistemi, bir platformun (özellikle savaş gemisinin) sensörlerinden gelen verileri birleştirerek ortak bir durum resmî oluşturan, tehdit

Savunma bütçesi sınıflandırması nedir?

Savunma bütçesi sınıflandırması, bir ülkenin savunma harcamalarının personel, işletme ve idame, tedarik, araştırma geliştirme ve altyapı gibi ana kale

Savunma ihracat istatistikleri nedir?

Savunma ihracat istatistikleri, bir ülkenin savunma ve havacılık ürünlerine ilişkin dış satım verilerinin dönemsel olarak derlenip yayımlanmasıdır. Tü

Savunma kümesi nedir?

Savunma kümesi, belirli bir coğrafyada veya teknoloji alanında yoğunlaşan savunma sanayii firmalarının, araştırma kurumlarının ve destek kuruluşlarını

Savunma planlaması nedir?

Savunma planlaması, bir devletin güvenlik hedefleri ile mevcut ve gelecekteki askerî kabiliyetleri arasında uzun vadeli bir denge kuran; tehdit değerl

Savunma sanayii cirosu nedir?

Savunma sanayii cirosu, bir ülkedeki savunma ve havacılık şirketlerinin belirli bir dönemde savunma nitelikli ürün ve hizmet satışlarından elde ettiği

Savunma sanayii ekosistemi nedir?

Savunma sanayii ekosistemi; kamu kurumları, ihtiyaç makamları, ana ve alt yükleniciler, KOBİ'ler, üniversiteler, araştırma merkezleri, finansman ve de

Savunma sanayii endeksleri nedir?

Savunma sanayii endeksleri, sektörün büyüklüğünü, performansını veya şirket sıralamalarını izlemek için üretilen bileşik göstergelerdir; küresel şirke

Savunma sanayii insan kaynağı nedir?

Savunma sanayii insan kaynağı, sektörün ihtiyaç duyduğu mühendis, teknisyen, sertifikalı üretim personeli ve program yönetimi kadrolarının yetiştirilm

Savunma sanayii nedir?

Savunma sanayii; bir ülkenin güvenlik, caydırıcılık ve stratejik bağımsızlık ihtiyaçları için geliştirilen ürün, sistem, teknoloji, yazılım, bakım, mo

Savunma sanayii vakıf şirketi nedir?

Savunma sanayii vakıf şirketi, ana hissedarı bir vakıf olan ve bu yapı sayesinde kamu yararı ile ticari işletmecilik ilkelerini bir arada gözeten savu

Savunma sanayiinde KOBİ nedir?

Savunma sanayiinde KOBİ, mevzuattaki ölçek ölçütlerini karşılayan ve sektöre ürün, alt sistem, parça, yazılım veya uzman hizmet sağlayan küçük ya da o

Savunma tedariki nedir?

Savunma tedariki, bir güvenlik ihtiyacının tanımlanmasından sistemin edinilmesi, kabulü, desteklenmesi ve hizmetten çıkarılmasına kadar uzanan kamu sa

Savunma ve havacılık sanayii nedir?

Savunma ve havacılık sanayii; savunma ihtiyaçlarına yönelik sistem ve hizmetlerle birlikte askerî ve sivil havacılık teknolojilerinin araştırma, tasar

Savunmada fikrî mülkiyet nedir?

Fikrî mülkiyet, savunma ürün ve teknolojilerindeki buluş, tasarım, yazılım, teknik veri, marka ve üretim bilgisinin hukuki ve sözleşmesel haklarını if

Scramjet nedir?

Scramjet (sesüstü yanmalı ramjet), yanma odasındaki hava akışının ses altına yavaşlatılmadan, sesüstü hızda akarken yakıtla yakıldığı hava solumalı mo

Segment (savunma pazarı) nedir?

Segment, savunma pazarının ürün türü veya kabiliyet alanına göre ayrıldığı alt pazarlardır: insansız sistemler, kara araçları, deniz platformları gibi

Sektörel istihdam göstergeleri nedir?

Sektörel istihdam göstergeleri, savunma sanayiinde çalışan iş gücünün büyüklüğünü, nitelik dağılımını ve zaman içindeki değişimini izleyen istatistiks

Sensör füzyonu nedir?

Sensör füzyonu, farklı türde veya farklı konumlardaki sensörlerden gelen verilerin birleştirilerek, tek bir sensörün sağlayabileceğinden daha doğru, d

Sentetik açıklıklı radar (SAR) nedir?

Sentetik açıklıklı radar (SAR), hareketli bir platform üzerindeki küçük bir antenin uçuş boyunca topladığı yankıları sinyal işlemeyle birleştirerek ço

Seri üretim kararı nedir?

Seri üretim kararı, geliştirme ve kalifikasyon süreçlerini tamamlayan bir savunma sisteminin tam oranlı üretime geçmesine yönelik olarak tedarik makam

Sertifikasyon nedir?

Sertifikasyon, bir ürün, süreç veya sistemin belirli kalite, güvenlik ve uygunluk beklentilerini karşıladığının yetkili bir merci tarafından belgelenm

Servis Tavanı (Kavram)

Servis tavanı; hava aracının belirlenmiş tırmanma performansını hâlâ üretebildiği en yüksek irtifadır — mutlak tavandan farklı, operasyonel bir eşikti

Servis ömrü uzatma programı nedir?

Servis ömrü uzatma programı, tasarım ömrünün sonuna yaklaşan bir platformun yapısal ve fonksiyonel bütünlüğünü değerlendirip gerekli yenileme çalışmal

Sesaltı seyir füzesi kavramı nedir?

Sesaltı seyir füzesi, uçuşunu ses hızının altındaki hız rejiminde, genellikle turbojet ya da turbofan motorla ve alçak irtifa profillerinde gerçekleşt

Seyir füzesi nedir?

Seyir füzesi, en genel düzeyde belirli bir rota izleyerek hedefe yönelen füze ailesidir. Füze sınıflandırmaları savunma okuryazarlığı açısından önemli

Seyir tecrübeleri nedir?

Seyir tecrübeleri, inşası ve donatımı tamamlanma aşamasına gelen bir geminin denizde gerçek işletme koşullarında test edildiği, sözleşme gereklerine u

Siber güvenlik (savunmada) nedir?

Savunma sanayiinde siber güvenlik; yazılım, ağ, kritik altyapı, üretim sistemleri, veri ve tedarik zincirinin korunmasını kapsar. Savunma sanayii artı

Siber güvenlik operasyon merkezi (SOC) nedir?

Siber güvenlik operasyon merkezi (SOC), bir kurumun bilgi sistemlerine yönelik siber tehditlerin kesintisiz biçimde izlenmesi, tespit edilmesi ve müda

Siber harekât nedir?

Siber harekât, siber uzayda ve siber uzay aracılığıyla hedeflenen etkileri yaratmak üzere yeteneklerin kullanılmasını; dost ağ ve sistemlerin savunulm

Silahlı Çatışma Hukuku (LOAC)

Silahlı çatışma hukuku (LOAC), çatışma sırasında kuvvet kullanımını ayrım gözetme, orantılılık ve gereksiz acıdan kaçınma ilkeleriyle sınırlayan hukuk

Simülatör tabanlı eğitim nedir?

Simülatör tabanlı eğitim, gerçek platform kullanılmadan; uçuş, sürüş, atış veya görev icrasının yüksek gerçeklikli benzetim ortamlarında öğretilmesini

Sinyal istihbaratı (SIGINT) nedir?

Sinyal istihbaratı (SIGINT), elektromanyetik yayınların sistematik biçimde toplanması, işlenmesi ve analiz edilmesiyle istihbarat üretilmesini kapsaya

Sinyal işleme nedir?

Sinyal işleme, sensörlerden alınan ham elektriksel veya sayısal işaretlerin filtrelenmesi, dönüştürülmesi ve yorumlanabilir bilgiye çevrilmesi için uy

Sipariş defteri (backlog) analizi nedir?

Sipariş defteri (backlog) analizi, bir savunma şirketinin imzalanmış fakat henüz gelire dönüşmemiş sözleşme stokunun büyüklüğünü, bileşimini ve gelire

Sistem (savunmada) nedir?

Sistem, belirli bir görevi yerine getiren teknolojik bütündür. Platformun üzerinde taşınır; alt sistemlerden oluşur. Kavram hiyerarşisi şöyle kurulur:

Sistem Mühendisliği

Sistem mühendisliği; gereksinimden mimariye, entegrasyondan doğrulamaya kadar bütünü yöneten disiplindir — alt sistemler tek tek çalışırken bütünün ça

Sistem entegrasyonu nedir?

Sistem entegrasyonu, farklı alt sistemlerin ve bileşenlerin bir platform üzerinde uyumlu şekilde birlikte çalışacak biçimde bir araya getirilmesidir.

Sistem gereksinim analizi nedir?

Sistem gereksinim analizi, bir savunma sisteminden beklenen operasyonel ihtiyaçların, ölçülebilir ve doğrulanabilir teknik gereksinimlere dönüştürüldü

Son kullanıcı belgesi nedir?

Son kullanıcı belgesi, ihracata konu savunma ürününün kimin tarafından, hangi amaçla kullanılacağını ve üçüncü taraflara devredilmeyeceğini alıcının r

Son kullanıcı nedir?

Son kullanıcı, ihraç veya tedarik edilen ürünün nihai olarak kullanılması yetkilendirilen kurum veya kuruluştur. Savunma ve çift kullanımlı ürünlerde

Son kullanıcı sertifikası nedir?

Son kullanıcı sertifikası (EUC), savunma ürününün nihai kullanıcısı ve kullanım amacı hakkında beyan sağlayan ihracat kontrol belgesidir. Savunma ihra

Sonar nedir?

Sonar, ses dalgalarıyla su altındaki nesnelerin tespitini sağlayan sensör teknolojisidir. Su altı ortamı, havada kullanılan algılama yöntemlerinin çoğ

Sonda roketi nedir?

Sonda roketi, yörüngeye girmeden parabolik bir uçuş profili izleyerek bilimsel veya deneysel faydalı yükleri yüksek irtifalara taşıyan roket türüdür.

Sonoboya nedir?

Sonoboya, hava platformlarından denize bırakılan, suya sarkıttığı hidrofon ya da aktif sonar düzeneğiyle topladığı akustik verileri telsiz bağlantısıy

Sorti

Sorti; bir hava aracının tek kalkış görev iniş çevrimidir — filo gücü, gövde sayısından çok üretilebilen sorti sayısıyla ölçülür. Kavram, hava gücünü

Soğutmalı dedektör nedir?

Soğutmalı dedektör, kızılötesi ışınımı algılayan yarı iletken dizinin, kendi ısıl gürültüsünü bastırmak amacıyla kriyojenik sıcaklıklara soğutularak ç

Soğutmasız dedektör nedir?

Soğutmasız dedektör, kızılötesi ışınımı kriyojenik soğutmaya gerek duymadan, ortam sıcaklığında çalışarak algılayan termal görüntüleme dedektörüdür. I

Spektrum Yönetimi

Spektrum yönetimi; sınırlı frekans kaynağının radar, telsiz ve EH unsurları arasında çatışmasız paylaştırılmasıdır — modern harekâtın görünmez trafiği

Statik kod analizi nedir?

Statik kod analizi, bir yazılımın kaynak kodunun program çalıştırılmadan otomatik araçlarla incelenerek hata, zafiyet ve standart ihlallerinin tespit

Stratejik sektör nedir?

Stratejik sektör, ülkenin güvenliği, ekonomik dayanıklılığı veya teknolojik egemenliği açısından kesintisiz erişimi ve yerli kabiliyeti özel önem taşı

Su jeti tahrik nedir?

Su jeti tahrik, gövde altından kanala alınan suyun bir çark (impeller) tarafından hızlandırılıp kıç taraftaki nozuldan püskürtülmesiyle itki üreten; y

Su Çekimi (Draft)

Su çekimi; geminin su altında kalan derinliğidir — hangi limana girebileceğini, hangi boğazdan geçebileceğini bu ölçü söyler. Su çekimi, gemiyi çevres

Su üstü harbi nedir?

Su üstü harbi, hasım su üstü gemilerinin tespit edilmesi, takip edilmesi ve etkisiz hâle getirilmesine yönelik harekât ve yeteneklerin bütününü kapsay

Süpersonik seyir füzesi kavramı nedir?

Süpersonik seyir füzesi, uçuşunun önemli bölümünü ses hızının üzerindeki hız rejiminde, hava solumalı itki sistemiyle ve güdümlü biçimde gerçekleştire

Sürekli dalga radarı nedir?

Sürekli dalga (CW) radarı, darbeler yerine kesintisiz bir radyo frekansı sinyali yayan ve hedeften dönen yankının frekansındaki Doppler kaymasından he

Sürü zekâsı nedir?

Sürü zekâsı, basit kurallarla hareket eden çok sayıda birimin merkezî bir komuta olmaksızın yerel etkileşimlerle ortak ve amaca yönelik davranış sergi

SİDA / İDA nedir?

İDA (insansız deniz aracı) mürettebatsız suüstü platformudur; SİDA, silahlı konfigürasyonu ifade eder. İnsansız deniz araçları; keşif gözetleme, maynl

Sıvı yakıtlı roket motoru nedir?

Sıvı yakıtlı roket motoru, ayrı tanklarda depolanan sıvı yakıt ve sıvı oksitleyicinin bir yanma odasına beslenerek yakılmasıyla itki üreten roket moto

Sızma testi nedir?

Sızma testi, bir bilgi sisteminin güvenlik önlemlerinin, yetkilendirilmiş uzmanlar tarafından gerçek saldırgan yöntemleri taklit edilerek kontrollü bi

TEMPEST nedir?

TEMPEST, elektronik cihazların çalışırken istem dışı yaydığı elektromanyetik sinyallerden bilgi sızmasını önlemeye yönelik önlemleri, test yöntemlerin

Taarruz helikopteri nedir?

Taarruz helikopteri, kara hedeflerine karşı doğrudan ateş desteği sağlamak ve zırhlı unsurları etkisiz hâle getirmek amacıyla tasarlanmış, silah siste

Taktik ortam simülasyonu nedir?

Taktik ortam simülasyonu; tek platformun ötesinde, birden çok dost ve karşıt unsurun, sensörlerin, silah etkilerinin ve çevre koşullarının aynı sanal

Taktik tekerlekli araç nedir?

Taktik tekerlekli araç, askerî birliklerin personel, mühimmat ve teçhizat taşıma, keşif, güvenlik ve lojistik destek görevlerini arazi şartlarında yer

Taktik veri bağı nedir?

Taktik veri bağı, muharebe sahasındaki platformlar ile komuta merkezleri arasında hedef izleri, durum bilgisi ve komutların standart mesaj biçimleriyl

Taktik İHA nedir?

Taktik İHA, tugay ve tümen seviyesindeki birliklerin keşif, gözetleme, hedef tespiti ve ateş desteği koordinasyonu ihtiyaçlarını karşılamak üzere tasa

Tam uçuş simülatörü nedir?

Tam uçuş simülatörü, bir hava aracının kokpitini, uçuş dinamiklerini, görsel çevresini ve hareket hissini bütünleşik biçimde canlandıran en üst seviye

Tandem harp başlığı kavramı nedir?

Tandem harp başlığı kavramı, arka arkaya yerleştirilmiş iki ayrı patlayıcı bölümün belirli bir sırayla tetiklendiği harp başlığı mimarisini ifade eder

Tank çıkarma gemisi nedir?

Tank çıkarma gemisi, tank ve diğer zırhlı araçları, personeli ve ikmal yükünü doğrudan kıyıya veya hazırlıksız sahillere aktarabilecek biçimde tasarla

Tanksavar füze sistemi nedir?

Tanksavar füze sistemi, tank ve diğer zırhlı araçları etkisiz hâle getirmek amacıyla geliştirilen, güdümlü füze, fırlatıcı ve nişangâh biriminden oluş

Tasarım doğrulama nedir?

Tasarım doğrulama, bir ürünün tasarımının tanımlanmış teknik gereksinimleri karşıladığının; test, analiz, muayene ve gösterim gibi nesnel yöntemlerle

Tasarım otoritesi nedir?

Tasarım otoritesi, bir sistemin tasarımı üzerinde değişiklik yapma, sertifikalandırma ve geliştirme yetkisine sahip olma durumudur. Bir ürünü üretmek

Tedarik makamı nedir?

Tedarik makamı, silahlı kuvvetlerin ve güvenlik kurumlarının ihtiyaç duyduğu sistemlerin edinimini planlayan, sözleşmeye bağlayan ve teslimata kadar y

Tedarik zinciri güvenliği programı nedir?

Tedarik zinciri güvenliği programı, savunma ürünlerinin geliştirme ve üretiminde kullanılan malzeme, bileşen ve hizmetlerin; sahtecilik, sabotaj, bilg

Tedarikçi nedir?

Tedarikçi, savunma projelerine parça, malzeme, hizmet veya üretim katkısı sağlayan firmadır. Alt yükleniciye göre daha dar kapsamlıdır. Tedarik zincir

Teknik veri paketi nedir?

Teknik veri paketi, bir sistemin veya parçanın üretimi, tedariki, muayenesi ve idamesi için gerekli tüm teknik bilgiyi eksiksiz ve yapılandırılmış biç

Teknik yayınlar (S1000D) nedir?

Teknik yayınlar, bir sistemin işletilmesi, bakımı ve onarımı için kullanıcıya sunulan resmî dokümantasyon bütünüdür; S1000D ise bu yayınların modüler

Teknokent modeli nedir?

Teknokent modeli, üniversite kampüsleriyle bütünleşik teknoloji geliştirme bölgelerinde firmaların akademik bilgiye, nitelikli insan kaynağına ve çeşi

Teknokent nedir?

Teknokent, uygulamada teknopark veya teknoloji geliştirme bölgesi için kullanılan yaygın bir addır. Türkiye’de mevzuat ve resmî istatistiklerde temel

Teknoloji Olgunluk Seviyesi (TRL) nedir?

TRL (Technology Readiness Level), bir teknolojinin fikir aşamasından sahada kullanılabilir ürüne kadar olan olgunluk düzeyini ölçen ölçekli bir değerl

Teknoloji Transferi (ToT)

Teknoloji transferi (ToT); tasarım bilgisi, üretim yöntemi ve test yetkinliğinin sözleşmeyle alıcıya aktarılmasıdır — lisanslı üretimden farkı, öğrenm

Teknoloji olgunluk seviyesi nedir?

Teknoloji olgunluk seviyesi, bir teknolojinin temel ilkeden gerçek ortamda kanıtlanmış sisteme uzanan gelişim aşamasını sınıflandırmak için kullanılan

Teknopark nedir?

Teknopark, teknoloji tabanlı işletmeler ile üniversite ve araştırma ekosistemini aynı bölgede buluşturan, resmî adıyla teknoloji geliştirme bölgesidir

Tel erozyon nedir?

Tel erozyon, sürekli beslenen ince bir iletken tel ile iş parçası arasında oluşturulan kontrollü elektrik kıvılcımlarıyla malzemenin aşındırılarak kes

Tel güdümü nedir?

Tel güdümü, güdüm komutlarının fırlatma platformundan mühimmata, uçuş sırasında mühimmatın arkasından açılan ince bir iletken tel veya fiber optik hat

Telemetri / Telekomut

Telemetri uydudan yere sağlık ve görev verisi akışı; telekomut yerden uyduya emir gönderimidir — ikisi birlikte 'uçurma' işinin damarlarıdır. Telemetr

Termal kamera nedir?

Termal kamera, nesnelerin sıcaklıklarına bağlı olarak yaydığı kızılötesi ışınımı algılayıp görünür bir görüntüye dönüştüren elektro optik görüntüleme

Termobarik harp başlığı kavramı nedir?

Termobarik harp başlığı kavramı, patlayıcı etkisini büyük ölçüde ortam havasındaki oksijenle gerçekleşen yanma tepkimesinden alan ve uzun süreli basın

Ters sentetik açıklıklı radar (ISAR) nedir?

Ters sentetik açıklıklı radar (ISAR), görüntü oluşturmak için gereken açı çeşitliliğini radar platformunun değil hedefin kendi hareketinden ve dönüşün

Tesis Güvenlik Belgesi nedir?

Tesis Güvenlik Belgesi, gizlilik dereceli projelerde çalışacak tesislerin güvenlik gerekliliklerini karşıladığını gösteren resmî belgedir. Savunma san

Teslimat (savunmada) nedir?

Teslimat, sözleşmesi imzalanmış bir ürünün fiilen kullanıcıya veya alıcıya ulaştırılması işlemidir. Savunma verilerinde sık karıştırılan büyüklükler z

Test altyapısı paylaşımı nedir?

Test altyapısı paylaşımı, kurulumu ve işletimi yüksek maliyetli olan test tesislerinin birden çok firma, kurum ve projenin ortak kullanımına açılmasın

Test ve değerlendirme nedir?

Test ve değerlendirme, bir sistemin tasarım gerekliliklerini ve performans beklentilerini karşılayıp karşılamadığının kontrollü koşullarda doğrulanmas

Tier Yapısı (Tedarik Katmanları)

Tier yapısı, savunma tedarik zincirinde firmaların ana yükleniciye uzaklığına göre katmanlara ayrılmasıdır: Tier 1 ana yükleniciye doğrudan alt sistem

Tip sertifikası nedir?

Tip sertifikası, bir hava aracı tipinin tasarımının geçerli uçuşa elverişlilik standartlarını karşıladığının yetkili havacılık otoritesi tarafından on

Titanyum alaşımları nedir?

Titanyum alaşımları, yüksek dayanım ağırlık oranı, üstün korozyon direnci ve yüksek sıcaklıklarda özelliklerini koruma kabiliyetiyle öne çıkan; havacı

Titreşim testi nedir?

Titreşim testi, bir ürünün taşıma, fırlatma ve görev ortamında maruz kalacağı titreşim yüklerini laboratuvar koşullarında benzeterek yapısal ve işlevs

Tork konvertörü nedir?

Tork konvertörü, motor ile transmisyon arasındaki güç aktarımını akışkan üzerinden sağlayan ve kalkışta ile düşük devirlerde motor torkunu artırarak i

Torpido nedir?

Torpido, su altında seyrederek hedefe yönelen deniz mühimmatı sınıfıdır. Ağır sınıf torpidolar denizaltılardan, hafif sınıf torpidolar suüstü gemileri

Track-while-scan nedir?

Track while scan (tarama sırasında izleme, TWS), bir radarın çevresini düzenli olarak taramayı sürdürürken, her taramada elde ettiği ölçümlerle birden

Transmisyon (zırhlı araç) nedir?

Zırhlı araç transmisyonu, motordan alınan gücü cer dişlilerine ileten; paletli araçlarda vites değişiminin yanı sıra dönüş ve frenleme işlevlerini de

Turbofan motor nedir?

Turbofan motor, gaz türbini çekirdeğinin önüne yerleştirilen büyük bir fan aracılığıyla havanın bir bölümünü çekirdeğin dışından geçirerek itki üreten

Turbofan motor nedir?

Turbofan, ön kısmında büyük bir fan bulunan ve itkinin önemli bir kısmını bu fandan sağlayan jet motoru türüdür. Havacılıkta yaygın motor aileleri ara

Turbojet motor nedir?

Turbojet motor, motora giren havanın tamamının kompresör, yanma odası ve türbinden geçirilip yüksek hızlı egzoz jeti olarak dışarı atılmasıyla itki ür

Turboprop motor nedir?

Turboprop motor, bir gaz türbini çekirdeğinin ürettiği mil gücünün redüktör üzerinden pervaneye aktarıldığı ve itkinin ağırlıklı olarak pervane tarafı

Turboşaft motor nedir?

Turboşaft motor, ürettiği gücün neredeyse tamamını egzoz itkisi yerine bir çıkış şaftına aktaran gaz türbinli motor türüdür. Başta helikopterler olmak

Tuz sisi testi nedir?

Tuz sisi testi, tuzlu atmosferin malzeme ve kaplamalar üzerindeki aşındırıcı etkisini kapalı bir kabinde hızlandırılmış biçimde benzeterek korozyon da

Ultrasonik muayene nedir?

Ultrasonik muayene, insan kulağının duyamayacağı yükseklikteki ses dalgalarının malzeme içine gönderilip yansımalarının çözümlenmesiyle iç kusurların

Uydu fırlatma aracı nedir?

Uydu fırlatma aracı, faydalı yükü atmosferden çıkarıp yörünge hızına ulaştırarak uzaya yerleştiren roket sistemidir. Uzaya bağımsız erişimin temel ara

Uydu haberleşme terminali nedir?

Uydu haberleşme terminali, bir kullanıcı platformunun veya birliğin haberleşme uyduları üzerinden ses, veri ve görüntü aktarımı yapmasını sağlayan; an

Uydu yer istasyonu nedir?

Uydu yer istasyonu, uydularla radyo frekansı üzerinden haberleşmeyi sağlayan anten, alıcı verici ve kontrol altyapısını barındıran yer tesisidir. Uydu

Uydular Arası Bağlantı (ISL)

ISL; uyduların yere inmeden birbiriyle konuşmasıdır — takım uydularda kapsama ve gecikme avantajının anahtarıdır. Türkiye bağlamı: Plan S'in Connecta

Uzaktan komutalı silah istasyonu (UKSİ) nedir?

UKSİ, personelin platform içinden veya uzaktan kontrol ettiği stabilize silah sistemidir. Kavramın çekirdeğinde nişancı ile silahın fiziksel olarak ay

Uzay durumsal farkındalığı nedir?

Uzay durumsal farkındalığı, yörüngedeki uydular, uzay enkazı ve diğer nesnelerin izlenmesi, kataloglanması ve uzay ortamındaki olayların anlaşılmasına

Uçaksavar topu nedir?

Uçaksavar topu, hava hedeflerine karşı kullanılmak üzere tasarlanmış, kısa sürede çok sayıda atım yapabilen ve genellikle bir atış kontrol sistemiyle

Uçtan uca şifreleme nedir?

Uçtan uca şifreleme, bir mesajın yalnızca gönderen uçta şifrelenip yalnızca hedef uçta çözülmesini sağlayan; aradaki aktarma düğümlerinin, sunucuların

Uçuş veri kaydedici nedir?

Uçuş veri kaydedici, bir hava aracının uçuş parametrelerini ve sistem durum bilgilerini uçuş boyunca sürekli olarak kaydeden; kaza incelemesi, bakım a

Uçuşa elverişlilik sertifikasyonu nedir?

Uçuşa elverişlilik sertifikasyonu, bir hava aracının tasarımının, üretiminin ve bakımının güvenli uçuş için belirlenen standartlara uygunluğunun yetki

V-Modeli

V modeli; solda gereksinimden tasarıma inen, sağda birim testinden kabul testine çıkan doğrulama simetrisidir — her tasarım kararının karşısında bir t

VTOL İHA nedir?

VTOL İHA (Vertical Take Off and Landing — dikey iniş kalkış yapan insansız hava aracı), piste ihtiyaç duymadan dikey olarak kalkıp inebilen; döner kan

Vakıf şirketi nedir?

Savunma bağlamında vakıf şirketi, paylarının tamamı veya bir bölümü bir vakfa ait olan ve gelirleri ile faaliyetleri vakfın amaçlarıyla ilişkilendiril

Veri bağı (data link) nedir?

Veri bağı, platformlar ve komuta merkezleri arasında sayısal bilgi aktarımını sağlayan güvenli haberleşme bağlantısıdır. Veri bağı, sesli muhabereden

Veri füzyonu nedir?

Veri füzyonu, farklı kaynaklardan gelen bilgilerin bir araya getirilerek daha anlamlı ve bütünlüklü bir tablo oluşturulmasıdır. Savunma sistemlerinde

Veri notu nedir?

Veri notu, aynı gösterge için farklı kaynakların farklı rakamlar verdiği durumlarda bu farkı açıklayan editoryal kutudur. Savunma verilerinde çelişki

Wassenaar Düzenlemesi

Wassenaar; konvansiyonel silahlar ve çift kullanımlı teknolojilerin ihracatını koordine eden çok taraflı rejimdir — üyeler ulusal lisans kararlarını o

X-bant nedir?

X bant, mikrodalga tayfının santimetrik dalga boylarına karşılık gelen ve radar ile uydu haberleşmesinde yaygın biçimde kullanılan bir frekans bandıdı

YETEN nedir?

YETEN, Savunma Sanayii Başkanlığı'nın firmaların yetenek ve ticari yetkinliklerini bildirmeleri için kullandığı resmî yetenek envanteri kanalıdır. Sav

Yakın Savunma Sistemi (CIWS)

CIWS; gemiye sızan füze ve İHA'lara karşı son katman otomatik savunmadır — saniyeler içinde tespit karar ateş döngüsü kurar. Türkiye bağlamı: GÖKDENİZ

Yakın hava desteği nedir?

Yakın hava desteği, dost kara unsurlarına yakın mesafedeki düşman hedeflerine karşı, kara birlikleriyle ayrıntılı koordinasyon içinde icra edilen hava

Yakın hava savunma sistemi (deniz) nedir?

Yakın hava savunma sistemi, savaş gemilerinde diğer savunma katmanlarını aşarak gemiye yaklaşan füze ve hava araçlarına karşı son savunma hattını oluş

Yakıt sistemi (havacılık) nedir?

Havacılıkta yakıt sistemi, yakıtın uçakta depolanmasını, tanklar arasında yönetilmesini ve her uçuş koşulunda motorlara kesintisiz ve temiz biçimde il

Yan hüzme nedir?

Yan hüzme, bir antenin ışıma deseninde ana hüzmenin dışında kalan, istenmeyen yönlere doğru enerji yayan ikincil ışıma kollarıdır. Radar ve haberleşme

Yapay sinir ağı nedir?

Yapay sinir ağı, biyolojik sinir sistemlerinden esinlenen, birbirine bağlı basit işlem birimlerinden (yapay nöronlardan) oluşan ve örnek verilerden öğ

Yapısal ömür izleme nedir?

Yapısal ömür izleme, bir platformun gövde ve taşıyıcı yapı elemanlarının maruz kaldığı yüklerin ve yorulma birikiminin hizmet süresi boyunca ölçülüp…

Yardımcı güç ünitesi (APU) nedir?

Yardımcı güç ünitesi (APU), bir platformun ana tahrik motorlarından bağımsız olarak elektrik, basınçlı hava ve/veya hidrolik güç sağlayan küçük güç ka

Yarı aktif lazer güdümü nedir?

Yarı aktif lazer güdümü, harici bir kaynak tarafından lazerle işaretlenen hedeften yansıyan lazer enerjisini mühimmatın arayıcı başlığının algılayarak

Yarı Ömür Modernizasyonu (MLU)

Yarı ömür modernizasyonu (MLU), platform ömrünün ortasında sensör, savaş yönetim ve haberleşme katmanlarının toplu yenilenmesidir — gövde kalır, beyin

Yazılım Tanımlı Radyo (SDR)

Yazılım tanımlı radyo (SDR), dalga biçiminin donanımda değil yazılımda tanımlandığı telsiz mimarisidir. Aynı donanım, yüklenen yazılıma göre farklı ha

Yazılım döngüsünde simülasyon (SIL) nedir?

Yazılım döngüsünde simülasyon (software in the loop, SIL), hedef donanım kullanılmadan, derlenmiş gerçek uygulama yazılımının benzetim ortamındaki sis

Yazılım tanımlı telsiz nedir?

Yazılım tanımlı telsiz (SDR), geleneksel telsizlerde donanımla sabitlenen modülasyon, kodlama ve dalga biçimi işlevlerinin yazılımla gerçekleştirildiğ

Yaşam döngüsü yönetimi nedir?

Yaşam döngüsü yönetimi, bir sistemin ihtiyaçtan tasarım ve üretime, kullanımdan bakım ve hizmetten çıkarmaya kadar bütün evrelerinin birlikte planlanm

Yedek parça yönetimi nedir?

Yedek parça yönetimi, bir savunma sisteminin bakım ve onarımında ihtiyaç duyulan parçaların doğru çeşit, miktar, yer ve zamanda hazır bulundurulmasını

Yeni sözleşme (savunmada) nedir?

Yeni sözleşme, bir şirketin bir dönemde imzaladığı ancak henüz teslim edilmemiş yeni siparişlerin toplam değeridir. Savunma verilerinde en sık karıştı

Yeniden ihracat kontrolü nedir?

Yeniden ihracat kontrolü, bir ülkeden ithal edilen savunma ürününün, bileşenin veya teknolojinin üçüncü bir ülkeye devrinin orijinal ihracatçı ülkenin

Yer Kontrol İstasyonu (YKİ)

YKİ; insansız sistemin uçurulduğu, görevin planlanıp yürütüldüğü yer birimidir — pilotun kokpiti yere inmiştir. Yer kontrol istasyonu, tek bir cihaz d

Yer Segmenti

Yer segmenti; uyduyu uçuran ve verisini işleyen yer istasyonları, anten ağı ve görev kontrol merkezidir — uzay sisteminin yarısı yerdedir. Türkiye bağ

Yerli katkı oranı nedir?

Yerli katkı oranı, bir üründe yurt içinde sağlanan katma değerin toplam değere oranını ifade eder. Yerli katkı oranı, yerlileştirmenin ölçülebilir gös

Yerlileşme oranı nedir?

Yerlileşme oranı, bir savunma sistemi veya ürününün tasarım, geliştirme ve üretim faaliyetlerinin ne ölçüde ülke içi kaynaklarla gerçekleştirildiğini

Yerlileştirme nedir?

Yerlileştirme, bir ürünün yalnız ülkede üretilmesi değil; tasarım, fikrî mülkiyet, bakım, test, yazılım, malzeme ve tedarik sürekliliği boyutlarıyla b

Yol planlama algoritması nedir?

Yol planlama algoritması, bir platformun başlangıç noktasından hedefe; engellerden kaçınarak, kısıtlara uyarak ve belirlenen ölçütlere göre eniyilenmi

Yorulma testi nedir?

Yorulma testi, malzeme veya yapının tekrarlı yükler altında zamanla hasar biriktirmesi olgusunu laboratuvarda benzeterek yapısal ömrü ve çatlak davran

Yönlü karıştırma nedir?

Yönlü karıştırma (nokta karıştırma), karıştırıcı gücünün hedef alınan tek bir yayın kaynağının çalıştığı dar frekans aralığına yoğunlaştırıldığı elekt

Yörünge Transfer Aracı (YTA)

YTA; fırlatma aracının bıraktığı yörüngeden hedef yörüngeye taşıma yapan 'uzay çekicisi'dir — takım uyduların düzleme dağıtılmasında değer üretir. Fır

Yüksek güçlü mikrodalga silahı nedir?

Yüksek güçlü mikrodalga silahı, hedefin elektronik devrelerini yoğun elektromanyetik darbelerle geçici olarak bozan ya da kalıcı biçimde tahrip eden y

Yüksek irtifa hava savunma nedir?

Yüksek irtifa hava savunma, hava ve füze tehditlerini atmosferin üst katmanlarında veya buna yakın yüksekliklerde önlemeyi amaçlayan, katmanlı hava sa

Yüzey kaplama teknolojileri nedir?

Yüzey kaplama teknolojileri, bir malzemenin yüzeyine ince bir katman uygulayarak korozyon direnci, aşınma dayanımı, ısıl koruma veya elektromanyetik ö

Yüzücü Zırhlı Araç

Yüzücü araç; hazırlıksız su geçişini kendi imkânıyla yapabilen kara platformudur — nehir ve kıyı hatlarında manevranın kilididir. Kavramın çekirdeği "

Yıldız izleyici nedir?

Yıldız izleyici, gökyüzündeki yıldızları görüntüleyip konumlarını yıldız kataloğuyla karşılaştırarak bulunduğu platformun uzaydaki yönelimini yüksek d

Zafiyet taraması nedir?

Zafiyet taraması, bilgi sistemlerindeki bilinen güvenlik açıklarının otomatik araçlarla sistematik biçimde tespit edilmesi işlemidir. Kurumun saldırı

Zırh Koruma (Kavram Düzeyi)

Zırh koruması; balistik tehdit, mayın ve EYP'ye karşı yapısal dayanımın bütünüdür. Çelik kalınlığı değil, malzeme geometri enerji yönetimi denklemi ol

Zırh çeliği nedir?

Zırh çeliği, balistik tehditlere karşı koruma sağlamak amacıyla özel alaşımlama ve ısıl işlemle üretilen; yüksek sertlik ile tokluğu bir arada sunması

Zırhlı amfibi hücum aracı nedir?

Zırhlı amfibi hücum aracı, deniz kuvvetlerinin ve deniz piyade birliklerinin kıyıya çıkarma harekâtlarında kullandığı; suda yüzebilen, karada zırhlı m

Zırhlı muharebe aracı nedir?

Zırhlı muharebe aracı, zırh koruması ve silâh sistemiyle donatılmış, muharebe görevlerinde doğrudan rol alan kara araçlarının genel adıdır. Tanklardan

Zırhlı personel taşıyıcı nedir?

Zırhlı personel taşıyıcı, piyade birliklerini muharebe alanına zırh koruması altında ulaştırmak için tasarlanmış, paletli veya tekerlekli askerî araçt

Çekili Dizi Sonar

Çekili dizi; geminin arkasından kablo ile çekilen hidrofon zinciridir — platform gürültüsünden uzaklaşarak uzak menzil pasif dinleme sağlar. Türkiye b

Çekili obüs nedir?

Çekili obüs, kendi tahrik gücü bulunmayan, bir çekici araç tarafından mevziye taşınan ve yerde kurulan kundak üzerinden atış yapan obüs sınıfı topçu s

Çevre kontrol sistemi nedir?

Çevre kontrol sistemi (ECS), bir hava aracında kabin basıncını, sıcaklığını ve hava kalitesini uçuş boyunca yaşanabilir sınırlarda tutan; ayrıca aviyo

Çevresel Test

Çevresel test; titreşim, şok, sıcaklık, nem, tuz sisi ve benzeri koşulların laboratuvarda hızlandırılmış biçimde uygulanmasıdır. Amaç, sahada yıllara

Çevrim içi kalite kontrol nedir?

Çevrim içi kalite kontrol, üretim süreci devam ederken ürün ve süreç özelliklerinin gerçek zamanlı ölçülüp değerlendirilmesine dayanan kalite güvence

Çift kullanımlı ihracat verisi nedir?

Çift kullanımlı ihracat verisi, hem sivil hem askerî uygulaması olan ürün ve teknolojilerin dış satımına ilişkin istatistikleri ifade eder; savunma ih

Çift kullanımlı teknoloji nedir?

Çift kullanımlı teknoloji, hem sivil hem askerî amaçlarla kullanılabilen teknolojidir. Yapay zekâ, siber güvenlik, drone, uydu ve sensör teknolojileri

Çift modlu arayıcı başlık nedir?

Çift modlu arayıcı başlık, iki farklı algılama prensibini (örneğin kızılötesi görüntüleme ile radar veya yarı aktif lazer ile milimetrik dalga) tek bi

Çok namlulu roketatar nedir?

Çok namlulu roketatar, birden fazla fırlatma kovanı veya rayından oluşan bir grup hâlinde roket mühimmatını kısa aralıklarla art arda ateşleyebilen, g

Çoklu hedef takibi nedir?

Çoklu hedef takibi, bir sensörün veya sensör ağının görüş alanındaki birden fazla hedefe ait ölçümleri eş zamanlı olarak ayrı izler hâlinde tutma, gün

Ömür Devri Maliyeti (LCC)

Ömür Devri Maliyeti (LCC), bir sistemin edinme bedelinin ötesinde işletme, bakım, yükseltme ve elden çıkarma giderlerini kapsayan toplam maliyettir. Ç

Ön tasarım incelemesi (PDR) nedir?

Ön tasarım incelemesi (Preliminary Design Review, PDR), bir sistemin mimari düzeydeki tasarım yaklaşımının gereksinimleri karşılama potansiyelini değe

İHA (insansız hava aracı) nedir?

İHA, içinde pilot bulunmayan, uzaktan kumandayla veya otonom olarak uçabilen hava aracıdır. Terim, boyut ve görevden bağımsız bir çatı kavramdır; küçü

İKA (İnsansız Kara Aracı) nedir?

İKA (insansız kara aracı), mürettebatsız çalışan kara platformudur; keşif, lojistik veya silahlı görevler için geliştirilir. Aracın üzerinde personel

İhracat birim değeri nedir?

İhracat birim değeri, bir ihracat kaleminin toplam değerinin miktarına bölünmesiyle elde edilen ve ihraç edilen ürünün ortalama fiyat düzeyini göstere

İhracat lisansı nedir?

İhracat lisansı, savunma ve çift kullanımlı ürünlerin, teknolojilerin veya ilgili hizmetlerin yurt dışına transferi için yetkili devlet makamınca veri

İhracat lisansı nedir?

İhracat lisansı, savunma veya kontrollü ürünlerin yurt dışına satışı için ilgili kamu otoritesinden alınması gereken izindir. Lisans, satışın devlet d

İhtiyaç makamı nedir?

İhtiyaç makamı, bir savunma sistemine duyulan operasyonel gereksinimi tanımlayan ve teslim edilen ürünü fiilen kullanacak olan kurumdur; genellikle si

İhtiyaç makamı nedir?

İhtiyaç makamı, bir savunma veya güvenlik kabiliyetine duyulan ihtiyacı tanımlayan ve kullanım gereksinimlerini ortaya koyan yetkili kurum veya birimd

İklimlendirme testi nedir?

İklimlendirme testi, bir ürünün görev ve depolama ömründe karşılaşacağı sıcaklık, nem, basınç ve benzeri iklim koşullarını laboratuvarda benzeterek da

İleri üs desteği nedir?

İleri üs desteği, ana üslerden uzakta konuşlanan unsurların bakım, ikmal, muhabere ve sağlık ihtiyaçlarının geçici veya yarı kalıcı ileri konumlardan…

İlk madde muayenesi nedir?

İlk madde muayenesi, seri üretime geçmeden önce üretim hattından çıkan ilk parçanın veya ilk ürün grubunun, onaylı tasarım verisine ve teknik resimler

İnsan kontrolü ilkesi nedir?

İnsan kontrolü ilkesi, otonom sistemlerde kritik kararların insan denetiminde kalması gerektiğini savunan etik ve politika yaklaşımıdır. İlke, teknolo

İnsan-makine ekiplemesi nedir?

İnsan makine ekiplemesi, insanlı platformlar ya da operatörler ile otonom veya yarı otonom sistemlerin ortak bir görevi, roller paylaşılmış biçimde ve

İnsansız deniz aracı nedir?

İnsansız deniz aracı, üzerinde personel bulunmadan su üstünde görev yapan, uzaktan komutalı veya otonom deniz platformudur. Uluslararası literatürde U

İnsansız hava aracı sınıflandırması nedir?

İnsansız hava aracı sınıflandırması, İHA'ların ağırlık, uçuş irtifası, havada kalış süresi, görev tipi ve kontrol mimarisi gibi ölçütlere göre kategor

İnsansız kara aracı nedir?

İnsansız kara aracı, üzerinde personel bulunmadan uzaktan komuta ile veya değişen düzeylerde otonomiyle kara üzerinde görev yapan robotik platformdur.

İnsansız su altı aracı nedir?

İnsansız su altı aracı, üzerinde personel bulunmadan su altında görev yapan robotik platformdur. Kablo ile ana platforma bağlı uzaktan komutalı araçla

İnvar kalıp nedir?

İnvar kalıp, ısıl genleşmesi olağanüstü düşük olan nikel demir alaşımı invardan üretilen ve kompozit parçaların yüksek sıcaklıkta kürlenmesi sırasında

İstatistiksel süreç kontrolü nedir?

İstatistiksel süreç kontrolü (SPC), üretim süreçlerinden toplanan ölçüm verilerinin istatistiksel yöntemlerle izlenerek sürecin kararlılığının değerle

İtki vektör kontrolü nedir?

İtki vektör kontrolü, bir motorun ürettiği itkinin yönünün kasıtlı olarak değiştirilmesiyle hava aracının veya füzenin yönelim ve manevrasının kontrol

Şok testi nedir?

Şok testi, bir ürünün kısa süreli ve yüksek ivmeli geçici mekanik yüklere karşı dayanımını laboratuvar ortamında doğrulayan çevresel test yöntemidir.

Bir sonraki rota

Atlası yalnız okumayın; ilişkiler üzerinden keşfedin.

Ekosistem ağını aç Başlangıç rotası